Α.ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ



Εισαγωγή

Η κακή διατροφή, η βία, η αρρώστια, η άνιση μεταχείριση, η έλλειψη πνευματικής τροφής στα πρώτα χρόνια της ηλικίας, η άγνοια και οι απαθείς κυβερνήσεις προωθούν την έλλειψη του ανθρώπινου δυναμικού για τη χώρα τους.
Η έκθεση της Unicef στηλιτεύει την κακή προμήθεια στην πρώτη φάση των παιδιών. 30.000 μικρά παιδιά πεθαίνουν κάθε ημέρα διαμέσου της φτώχειας και της βίας. Οι κυβερνήσεις χάνουν το κυριότερο δυναμικό των χωρών τους. Κάθε χρόνο πεθαίνουν σε όλον τον κόσμο ένδεκα εκατομμύρια προτού ακόμα συμπληρώσουν το πέμπτο έτος της ηλικίας τους. Η κύρια αιτία για την υψηλή παιδική θνησιμότητα είναι η φτώχεια, οι ασθένειες, η βία και πόλεμοι, όπως κάλεσε η Unicef κυρίως τις κυβερνήσεις φτωχών χωρών, να θέσουν περισσότερα χρήματα στη διάθεση για την προώθηση των μικρών παιδιών.
« Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό πλάσμα, που πρέπει να διαπαιδαγωγηθεί».

Τον περασμένο χρόνο γεννήθηκαν 129 εκατομμύρια μωρά, αλλά κάθε μέρα πέθαιναν περίπου 30.000 τριάντα χιλ. παιδιά κάτω των πέντε ετών – κυρίως από αποφευκτές ασθένειες. Η έκθεση της Unicef με το σλόγκαν : « Η θέση των παιδιών στον κόσμο του 2001» προ-δεικνύει τη σημασία των περιόδων των πρώτων ετών του ανθρώπου. Τα πρώτα τρία χρόνια είναι από τις πιο ευαίσθητες φάσεις στη ζωή του παιδιού. Σε αυτές τις 36 μήνες αναπτύσσονται τα εγκεφαλικά κύτταρα και η πνευματική δομή, που καθορίζουν την σκέψη και διαπραγμάτευση ως το τέλος της ζωής.

Τα παιδιά όμως μαθαίνουν σε αυτήν την ηλικία, αλλά όχι μόνο να σκέπτονται και να ομιλούν, αλλά τοποθετούνται επίσης οι βάσεις για την επιτυχή επιδίωξη των αξιών και την κοινωνική τους συμπεριφορά. Το μικρό παιδί μαθαίνει να διαχωρίζει, τι στην Κοινωνία ισχύει ως καλό και κακό, δίκαιο και άδικο. Κατά τη διάρκεια αυτή χρειάζονται τα παιδιά περισσότερη φροντίδα.

Κατά την εκτίμηση της Unicef 177 εκατομμύρια παιδιά έχουν οπισθοδρομήσει στην ανάπτυξή τους, που συχνά είναι αιτία η ανεπαρκής διατροφή των μητέρων τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης . Η κύρια αιτία για τον θάνατο των μικρών παιδιών είναι οι περιπλοκές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (20%) ,αναπνευστικές ασθένειες (18%) και κόψιμο 17%. Περαιτέρω 15% των νεκρών υποθέσεων φθάνουν σε ασθένειες, που μπορούσαν να μειωθούν με προληπτικά μέτρα προφύλαξης, όπως π.χ. Μαλάρια ή μάζα. Σε κάθε δεύτερη υπόθεση θανάτου παίζει ένα σπουδαίο ρόλο η στέρηση διατροφής. Μία ακόμα αιτία είναι το έιτζ: Το 1999 μολύνθηκαν 600.000 βρέφη από τον ιό HI-Virus, συνήθως από τις μητέρες τους. Επίσης βία σε βάρος των παιδιών και οι κακοποιήσεις γυναικών αυξάνουν την ποσοστιαία θνησιμότητα.

Για να σπάσει ο κύκλος του διαβόλου της φτώχειας, της βίας και της αρρώστιας πρέπει κανείς να επέμβει στα τρυφερότερα παιδικά χρόνια και μάλιστα τόσο γρήγορα, όσο είναι δυνατόν. Αυτοί όλοι παραπονούνται, ότι ένας αριθμός των υπευθύνων, διαμέσου της ανικανότητας, άγνοιας, απάθειας ή και συνειδητή αμέλειας, αγνοούν τις ουσιώδεις προϋποθέσεις της ανάπτυξης. Κυβερνήσεις καταχρώνται την εμπιστοσύνη του πληθυσμού, έβαλαν το μέλλον των παιδιών σε παιχνίδι και έχασαν το ανθρώπινο δυναμικό των χωρών τους. Εκεί, όπου όλα τα σημερινά παιδιά τα παραμελούν και αφαιρούν από αυτά, ό,τι χρειάζονται, δυναμώνουν οι πολιτικοί ηγέτες τη διαφθορά και τη φτώχεια, επισημαίνει χαρακτηριστικά η Unicef. ΄0λα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα σε μία δυνατή καλή αφετηρία για τη ζωή. HUnicef αναφέρει ότι οι επενδύσεις στην ανάπτυξη των μικρών παιδιών έχει ως αποτέλεσμα την μετέπειτα εξοικονόμηση π.χ. στις υπηρεσίες υγείας, στο εκπαιδευτικό σύστημα και σε άλλους τομείς. Επίσης οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των φύλων θα μπορούσαν να μειωθούν διαμέσου καλυτέρευσης του εφοδιασμού των μικρών παιδιών και τελικά να καλυτερεύσει η χώρα και τη δική της ικανότητα ανταγωνιστικότητας στην παγκόσμια οικονομία

Η εκμετάλλευση των παιδιών και ο τουρισμός του σεξ

3ΟΟ εκατομμύρια παιδιών κάτω των 15 ετών εργάζονται για να κρατήσουν στη ζωή τον εαυτό τους και την οικογένειά τους και με μισθούς σκλάβων, και τα παιδιά τα εκμεταλλεύονται κάνοντας κατάχρηση της αδυναμίας τους για αυτοϋπεράσπιση . Είναι αυτά τα παιδιά θύματα της εκμετάλλευσης και της κατάχρησης για την απασχόληση, που σύρονται στην πορνεία ή γίνονται στρατιώτες σε εμφύλιους αλληλοσπαραγμούς και πολέμους...
Εκατομμύρια παιδιά δεν θα γνωρίσουν την παιδική τους ηλικία, όπως είναι αυτή γνωστή στις δυτικές χώρες. Εργάζονται, σαν να ήτανε σκλάβοι, αντί να παίζουν και να χαίρονται στην ηλικία τους ως παιδιά. Η απάνθρωπη παιδική εργασία είναι εξαπλωμένη σ΄ όλον τον κόσμο. Και παρόλο που το Κογκρέσο της Σουηδίας για τη σεξουαλική εκμετάλλευση των παιδιών είχε προγραμματιστεί προ πολλού, συνέπεσε με την ανακάλυψη της δολοφονίας παιδιών στο Βέλγιο, που ξεσήκωσε τη διεθνή κοινή γνώμη, διαδηλώσεις, μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινοβούλια ασχολήθηκαν με αυτήν και έφερε στον τάπητα ένα έγκλημα που λαμβάνει χώρα κάθε μέρα με την αγορά, πώληση και θάνατο των παιδιών, που υποχρεώνονται στην πορνεία και πορνογραφία στις χειρότερες μορφές της παιδικής εργασίας, όπου ένα εκατομμύριο κοριτσιών κάθε χρόνο οδηγούνται στην πορνεία. ΄Οπως εκτιμούν τα Ηνωμένα ΄Εθνη 300 εκατομμύρια παιδιών κάτω των 15 ετών, προσφέρουν με την εργασία τους στο οικογενειακό εισόδημα ή εξασφαλίζουν τα απαραίτητα για τη ζωή τους.

Κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, παρόμοιες συνθήκες από την εποχή των σκλάβων, συμπλέκουν/ κατασκευάζουν χαλιά στην Ινδία και το Πακιστάν, μαζεύουν καπνό στην Ινδονησία, τεΐου στη Σρι Λάνκα, στύβουν χυμό πορτοκαλιών στη Βραζιλία και εξορίζουν άνθρακα στην Κολούμπια.

Εργάζονται κάτω από ανατριχιαστικές συνθήκες μεταξύ 15 και 16 ώρες την ημέρα με ένα μισθό πείνας, αντί να παίζουν, να γελούν και να μαθαίνουν γράμματα. Η παιδική εργασία είναι η φθηνότερη και η πιο άνομη και η χωρίς δικαιώματα εργατική δύναμη του κόσμου.

Η εκμετάλλευση όμως δεν είναι και δεν περιορίζεται μόνο στον τρίτο κόσμο, αλλά και στην Ευρώπη και στην Αμερική υπάρχει παιδική εργασία. Στις ανατολικές χώρες τα παιδιά στα φανάρια και όπουδήποτε πλένουν αυτοκίνητα. 500.000 παιδιά στη Ρωσία, ζητιανεύουν, κλέβουν, πωλούν για να επιζήσουν και μαζί με τους ηλικιωμένους είναι τα θύματα της πρώην σοβιετικής υπέρ-δύναμης, χωρίς σχολική μόρφωση, τρομαγμένα από την μαφία, που εισπράττει μέρος του ιδρώτα τους . Αλλά ακόμα και το χειρότερο με τις διασυνδέσεις με την μαφία ανοίγει ο δρόμος για την εγκληματικότητα, που έχει αυξηθεί χαρακτηριστικά το 1996 κατά 75%.

Στην Πορτογαλία, το φτωχόσπιτο της Ευρώπης κατέβηκε η ανεργία σε βάρος των παιδιών. 200.000 χιλ. εργαζόμενα παιδιά στην Πορτογαλία με μηνιαίο μισθό 60 εξήντα γερμανικών μάρκων, πληρώνουν οι επιχειρήσεις και παρόλα που το ημερομίσθιο εκεί είναι πέντε φορές χαμηλότερο από τη Γερμανία.., μόνο και μόνο για να παραμείνουν ανταγωνίσιμες με τις άλλες νότιες ευρωπαϊκές χώρες σε βάρος των παιδιών που μεγαλώνουν, χωρίς δικαίωμα αυτοδιάθεσης και σχολικής μόρφωσης.

Στην Ταϊλάνδη 200.000 χιλ. παιδιών πωλήθηκαν στην πορνεία κατά το μεγαλύτερο μέρος, όμως από τους συγγενείς και την μαφία των σωματεμπόρων, που χαίρουν μεγάλης υπόληψης.. χωρίς αυτά τα παιδιά να ζήσουν και να χαρούν την οικογενειακή αγάπη, στοργή, αλληλεγγύη και ασφάλεια, χωρίς σχολική και επαγγελματική μόρφωση παρά εκεί πέρα απαιτούν από τα παιδιά να είναι ευγνώμονα στους γονείς τους, που εκτιμούν τα παιδιά τους ως πηγή χρήματος. Επιτέλους το Κογκρέσο στη Σουηδία ανεγνώρισε την παιδική εργασία ως παγκόσμιο πρόβλημα και πρέπει στο εξής να χαρακτηρίζεται ως βαρύ έγκλημα.

Στη Γερμανία από το 1993 υπάρχει Νομοθεσία, που καταδικάζει γερμανούς τουρίστες, που επισκέπτονται στο εξωτερικό, Ασία και Νότιο Αμερική οίκους ανοχής ανηλίκων παιδιών, μέχρι τώρα όμως καταδικάστηκε μόνο ένας Γερμανός στη Φρανκφούρτη και οπωσδήποτε με το σοκ και τον αναβρασμό στην Ευρώπη θα ακολουθήσουν και αυστηρότερες νομοθεσίες και περισσότερες καταδίκες.

Υπολογίζεται, ότι 400.000 χιλ. άνδρες Γερμανοί βρίσκονται κάθε χρόνο σε ταξίδια για τουρισμό σεξ και περίπου 10.000 χιλ. άνδρες στο σεξ με ανήλικα παιδιά. ΄Ήδη σε 12 χώρες της Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης υπάρχει

Νομοθεσία που τιμωρεί το σεξ με παιδιά, παιδεραστές. ΄Οπως αναφέρει η ημερήσια εφημερίδα της Κολωνίας, KölnerStadt-Anzeiger,21.11.99, το σεξ και τα ναρκωτικά φροντίζουν όλο και σε περισσότερους Γερμανούς να εγκαταλείπουν την Ταϊλάνδη, χώρα των διακοπών νωρίτερα με το φέρετρο. Μέχρι το τέλος του Δεκεμβρίου 1999 υπολογίζει η γερμανική πρεσβεία στο Μπαγνκόγκ με 120 νεκρούς,25 περισσότερους απ΄ ότι το 1998.

΄Ήδη πέντε στους δέκα, κυρίως ηλικιωμένοι τουρίστες πεθαίνουν από την συγκοπή της καρδιάς. Τα κυριότερα αίτια είναι, σύμφωνα με την εκτίμηση της πρεσβείας είναι το υπερβολικό πάρσιμο δυναμικού χάπι Viagra και άλλες ύλες ευθυμίες, που μπορεί κανείς να προμηθευτεί στην Ταϊλάνδη εύκολα χωρίς συνταγή. Αγώνας για επιβίωση

Η εικόνα των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών στην δεκαετία του '90 είναι ανάμικτη, με ορισμένες χώρες να επιδεικνύουν πρόοδο στην ανθρώπινη ανάπτυξη και άλλες να είναι στάσιμες. Μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού στις Λ.Αν.Χ. ζούσε σε οικονομική ένδεια στο τέλος του 2000 από ότι το 1990. Σύμφωνα με την UNCTAD, το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι λιγότερο από 1 δολάριο την ημέρα για το 44% των ανθρώπων που ζουν στις χώρες αυτές. Πολλοί περισσότεροι δεν βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση. Ένα 77% του πληθυσμού αγωνίζεται να επιβιώσει με λιγότερο από 2 δολάρια την ημέρα.

Το 1990 ένα μωρό που θα γεννιόταν σε μια Λ.Αν.Χ. είχε διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνει από ένα μωρό σε μια αναπτυσσόμενη χώρα. Η ανισότητα στη βρεφική θνησιμότητα έχει διευρυνθεί ακόμη περισσότερο το 2000.

Επίσης, χώρες με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κάτω των 5 ετών έκαναν και τη μικρότερη πρόοδο στη μείωση των ποσοστών αυτών την δεκαετία που μας πέρασε. Αυτή τη στιγμή το 1 στα 6 παιδιά που γεννιέται στις Λ.Αν.Χ. δεν επιζεί μέχρι τα 5α του γενέθλια, όπως δείχνει και ο ανωτέρω πίνακας που δείχνει την πιθανότητα θανάτου μεταξύ της γέννησης και το πέμπτο έτος της ηλικίας ανά 1000 ζώντα νεογνά. Είναι ένας από τους πιο ευαίσθητους δείκτες της συνολικής ανάπτυξης και επηρεάζεται από το μορφωτικό επίπεδο των γονέων, το εισόδημα και την πρόσβαση σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες.

Επιλεγμένοι συγκριτικοί δείκτες στις Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες σε σύγκριση με τις άλλες Αναπτυσσόμενες Χώρες Έτος(η) Λ.Αν.Χ. ’λλες Αναπτυσσόμενες Χώρες

Κάλυψη εμβολίου DPT (% παιδιών 1 έτους) 1997-2000 58 76

Χρήση θεραπείας ενυδάτωσης από το στόμα (%) 1995-2000 50 65

Ποσοστό τοκετών από εκπαιδευμένο προσωπικό (%) 1995-2000 28 57

Μέτριας και βαριάς κατάστασης λιποβαρή παιδιά (% κάτω των 5 ετών) 1995-2000 40 27

Κάλυψη συμπληρώματος βιταμίνης Α (% σε παιδιά κάτω των 5 ετών) 1998-2000 70 36

Ποσοστό νοικοκυριών που καταναλώνουν ιωδιωμένο αλάτι (%) 1995-2000 51 75

Πρόσβαση σε βελτιωμένες πηγές πόσιμου νερού (% 1999) Αστικές 54 73

Αγροτικές 80 92

Σύνολο 61 81

Ετήσιος ρυθμός αύξησης πληθυσμού (%) 1990-1999 2,5 1,6

Ετήσιος αριθμός γεννήσεων (σε χιλιάδες) 1990 20.896 97.288

2000 24.022 92.247

Καθαρό ποσοστό εγγραφής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (1995-1999) Κορίτσια 54 81

Αγόρια 63 88

Σύνολο 58 85

Εισερχόμενοι στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση που φθάνουν την 5η τάξη (%) 1995-1999 61 75

Αναλφαβητισμός ενηλίκων γυναικών (%) 1995-1999 56 31

ΑΕΠ κατά κεφαλή (σε δολάρια ΗΠΑ)

*Σημ: Ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2,2% για τις Λ.Αν.Χ. και 3,4% για τις άλλες. 1990 220 995

1999 261 1344

Πηγές: Τμήμα Πληθυσμού των Η.Ε., UNESCO, UNICEF, WHO και Παγκόσμια Τράπεζα

Για 100 εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο, αυτή τη χρονιά δεν χτύπησε το κουδούνι του σχολείου, απλούστατα γιατί δεν πηγαίνουν σχολείο επειδή δουλεύουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Πάνω από 246 εκατομμύρια παιδιά (ηλικίας 5 έως 17 ετών) στον κόσμο εργάζονται. Και δυστυχώς, αντίθετα από ό,τι θα νόμιζαν πολλοί, το φαινόμενο των εργαζόμενων παιδιών και των παιδιών που δεν πάνε στο σχολείο δεν είναι άγνωστο και στη χώρα μας. Το μέλλον γι' αυτά τα παιδιά διαγράφεται ζοφερό, καθώς δεν τους δίνεται καν η δυνατότητα να αναπτύξουν τις ικανότητές τους και να διευρύνουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους αλλά και την κοινωνική τους θέση μέσα από το σχολείο. Βασικά δικαιώματα του παιδιού όπως το δικαίωμα στη μόρφωση και το δικαίωμα στο παιχνίδι είναι άγνωστα γι' αυτά τα παιδιά. Κάποια δουλεύουν σε θορυβώδη κι επικίνδυνα εργοστάσια, άλλα στα χωράφια από την αυγή ως το σούρουπο, άλλα είναι θύματα της βιομηχανίας του σεξ. Πολλά είναι «αόρατα» κυριολεκτικά, καθώς δουλεύουν σε σπίτια ως οικιακοί βοηθοί, ή σε βιοτεχνίες κατασκευής χαλιών ή αθλητικών ειδών (π.χ. μπάλες στο Πακιστάν), συχνά με κάποια μορφή σκλαβιάς Κάποια τραυματίζονται σοβαρά ή πεθαίνουν πριν καν την εφηβεία. Και ας μην ξεχνάμε τα ψυχολογικά τραύματα και την καθυστέρηση στην πνευματική και σωματική ανάπτυξη ενός παιδιού που δουλεύει.

Η οικονομική συνεισφορά τους στον ελλιπή οικογενειακό προϋπολογισμό αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα που ωθεί τα παιδιά στην εργασία και κατ' επέκταση στην εκμετάλλευσή τους από πολύ μικρή ηλικία. Ο κυρίαρχος ρόλος του οικονομικού παράγοντα στην έναρξη της παιδικής εργασίας γίνεται φανερός αν εξετάσει κανείς την οικογενειακή προέλευση των παιδιών. Πρόκειται κυρίως για παιδιά οικονομικώς ασθενέστερων οικογενειών, αναλφάβητων και σε μεγάλο ποσοστό προσφύγων.

Η παιδική ηλικία δεν είναι σε όλες τις περιπτώσεις συνώνυμη με την ανεμελιά, το παιχνίδι και τα ξένοιαστα μαθητικά χρόνια, καθώς, εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο χάνουν νωρίς το παιδικό τους χαμόγελο και αναγκάζονται από την τρυφερή τους ηλικία να ενταχθούν στον σκληρό κόσμο της εργασίας.

Ειδικότερα

Ο 19ος αιώνας σημάδεψε ιδιαίτερα την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας γιατί, μέσα στο χρονικό του πλαίσιο, συντελέστηκε η λεγόμενη βιομηχανική επανάσταση. Στις πρώτες εποχές της βιομηχανικής επανάστασης οι οικογένειες συνεχίζουν να προσλαμβάνονται ως ενιαίες μονάδες από τους βιομηχάνους, δημιουργώντας το επαχθές φαινόμενο της παιδικής βιομηχανικής εργασίας, που σύντομα δημιουργεί προβλήματα ως αντιπαραγωγική, μη- δημοφιλής και σκληρή για τα παιδιά. Χωρίς να πέφτουμε σε απλουστευτικές αναγωγές και εύκολες σχέσεις αίτιου- αιτιατού μπορούμε να πούμε πως η βιομηχανική παραγωγή και το πέρασμα από την ευρεία στην πυρηνική οικογένεια, ευνόησε την ανάδυση μιας ξεχωριστής παιδικότητας.
Όπως ήταν φυσικό, το φαινόμενο της παιδικής εργασίας κατέστη μείζον ζήτημα, το οποίο απασχόλησε έντονα τη διεθνή κοινότητα από το τέλος του A΄ Παγκοσμίου πολέμου. Στη πρώτη συνεδρία της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας το 1919 με τις συμβάσεις 5 και 6 αντίστοιχα ορίζονται η ελάχιστη αποδεκτή ηλικία των εργαζόμενων στη βιομηχανία και ζητήματα που αφορούν τη νυχτερινή εργασία των νέων στη βιομηχανία. Στη συνέχεια το 1920 (Σύμβαση 7) ορίζεται η ελάχιστη ηλικία εργαζόμενων στη ναυτιλία, το 1921 (Σύμβαση 10) στην αγροτική οικονομία, το 1932 (Σύμβαση 33) για επαγγέλματα εκτός βιομηχανίας. Το 1973 με τη Σύμβαση 138 ορίζεται ότι η ηλικία του εργαζόμενου δεν πρέπει να είναι μικρότερη από την ηλικία που απαιτείται για την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (και όχι κάτω των 15 ετών).
Η σύνδεση μεταξύ των δικαιωμάτων του παιδιού και της επιβίωσης και ανάπτυξής του, επιτεύχθηκε με την Σύμβαση των δικαιωμάτων του παιδιού το 1989, που επικυρώθηκε από 187 κράτη. Τα - συμβαλλόμενα στη Σύμβαση - κράτη έχοντας υπόψη τους την Διακήρυξη της Γενεύης του 1924 για τα δικαιώματα του παιδιού αναγνωρίζουν ως παιδί (άρθρο 1) «κάθε ανθρώπινο ον μικρότερο των δεκαοκτώ ετών, εκτός εάν η ενηλικίωση επέρχεται νωρίτερα, σύμφωνα με την ισχύουσα για το παιδί νομοθεσία». Στο άρθρο 32 της ίδιας Σύμβασης αναγνωρίζεται το δικαίωμα του παιδιού να προστατεύεται από την οικονομική εκμετάλλευση και από την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας που ενέχει κινδύνους ή που μπορεί να βλάψει την υγεία του ή τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική ή κοινωνική του ανάπτυξη. Η Σύμβαση καλεί τα κράτη μέλη: α. να ορίζουν ένα κατώτατο όριο ή κατώτατα όρια ηλικίας για την είσοδο στην επαγγελματική απασχόληση, β. να προβλέπουν μια κατάλληλη ρύθμιση των ωραρίων και των συνθηκών εργασίας, γ. να προβλέπουν κατάλληλες ποινές και άλλες κυρώσεις για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Την παραπάνω σύμβαση ακολούθησε η έκθεση της Unicef «Η κατάσταση των παιδιών του κόσμου - 1996. Η Unicef επισημαίνει το υψηλό ποσοστό των παιδιών που εργάζονται σε ανεπτυγμένες χώρες και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι εργοδότες προτιμούν να προσλαμβάνουν παιδιά διότι μπορούν να τα εκμεταλλευτούν πιο εύκολα.
Από τον Οκτώβρη του 1997, στη διάσκεψη που οργανώθηκε στο Όσλο της Νορβηγίας - από το Υπουργείο εξωτερικής βοήθειας της χώρας - αποφασίστηκε η προώθηση διεθνούς σύμβασης κατά της παιδικής εργασίας μέσα στο 1998.Εναν από τους «αρχαιότερους» μύθους όσον αφορά την παιδική εργασία καταρρίπτουν τα στατιστικά στοιχεία που δόθηκαν στη διάσκεψη του Όσλο, ότι δηλαδή αυτού του είδους η εργασία είναι «προνόμιο» μόνο των φτωχών κρατών, ότι είναι αναπόφευκτη στις εξαιρετικά φτωχές οικογένειες, ότι τα περισσότερα παιδιά εργάζονται σε εξαγωγικές βιομηχανίες κάτι που μπορεί να αλλάξει μέσω κυρώσεων μποϋκοτάζ και διεθνών κοινωνικών ρήτρων.
Τo 1998 η Διεθνής Διάσκεψη Εργασίας υιοθέτησε τη Διακήρυξη περί Θεμελιωδών Αρχών και Δικαιωμάτων των Εργαζομένων της Δ.Ο.Ε., στην οποία αναφέρεται ότι η ουσιαστική εξάλειψη της παιδικής εργασίας είναι μια από τις αρχές που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και πρέπει να γίνει σεβαστή από όλα τα κράτη μέλη της Δ.Ο.Ε., ακόμα και αν δεν έχουν επικυρώσει τις βασικές συμβάσεις.
Το 1999 υιοθετήθηκε ομόφωνα η Σύμβαση 182 περί των «Χειρίστων Μορφών Παιδικής Εργασίας» και η αντίστοιχη Σύσταση 190 και μέχρι σήμερα έχουν επικυρωθεί από τα περισσότερα κράτη μέλη της Δ.Ο.Ε.
Στα πλαίσια του Διεθνούς Προγράμματος Εξάλειψης της Παιδικής Εργασίας κατά καιρούς έχουν εφαρμοστεί προγράμματα δράσης σε διάφορες χώρες όπως η Βραζιλία, η Ινδία, η Ινδονησία, η Κένυα, η Ταϊλάνδη, η Τουρκία, η Τανζανία, το Νεπάλ, το Ελ Σαλβαδόρ, το Μπαγκλαντές, το Καμερούν, η Αίγυπτος, το Πακιστάν, οι Φιλιππίνες κ.ά.

Τριτοκοσμικές χώρες

Τα σκήπτρα στην παιδική εργασία κρατά η Ασία και οι χώρες του Ειρηνικού (122,3 εκατομμύρια παιδιά) και η Αφρική (50 εκατομμύρια) ενώ το φαινόμενο έχει υποχωρήσει -αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον όρο για τέτοια θέματα- στα 5,7 εκατομμύρια παιδιά...

Στις χώρες αυτές, η παιδική εργασία είναι μέρος της καθημερινότητας. Εκατομμύρια ανήλικα παιδιά εξαναγκάζονται να εργάζονται σε διάφορες, κατά κανόνα ανθυγιεινές εργασίες.

Εκατοντάδες χιλιάδες μικρά παιδιά πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, από εύπορους πολίτες των λεγόμενων "αναπτυγμένων χωρών", τόσο στις χώρες του τρίτου κόσμου όπου κατοικούν, όσο και σε άλλες χώρες, όπου προωθούνται παράνομα γι' αυτό το σκοπό. Μόνο στην Ευρώπη εργάζονται παράνομα από 200 έως 500 χιλιάδες ανήλικες ιερόδουλες.

Το θλιβερό αυτό κατάλογο συμπληρώνουν τα χιλιάδες παιδιά-θύματα που προωθούνται στις "αναπτυγμένες χώρες" αυτού του κόσμου είτε για να χρησιμοποιηθούν σαν πειραματόζωα είτε για εμπορία οργάνων.
Η παιδική εργασία στη γεωργία συμβαδίζει πολύ συχνά με μορφές δουλοπαροικίας. Οι πάμπτωχες οικογένειες των χωρικών, που είναι ακτήμονες ή έχουν ελάχιστη δική τους γη και δυσκολεύονται να επιβιώσουν, συχνά παγιδεύονται από το γαιοκτήμονα της περιοχής ή κάποιον τρίτο από τον οποίο δανείζονται κάποιο ποσό. Για να ξεπληρώσουν το χρέος τους υποχρεώνονται συνήθως να καταδικάσουν το παιδί τους να δουλεύει για λογαριασμό του πιστωτή/ εργοδότη. Η προσωπική παιδική δουλεία λόγω χρέους ανθεί σε διάφορα μέρη του πλανήτη: όχι μόνο στη νότια και νοτιοανατολική Ασία αλλά και στη Λατινική Αμερική και στην Αφρική. Τα παιδιά εργάζονται συνήθως σε εξαιρετικά σκληρές συνθήκες για μεγάλες περιόδους του χρόνου και πληρώνονται ελάχιστα έως καθόλου. Είναι κλειδωμένοι στα δωμάτια για αρκετές ώρες και μερικές φορές αλυσοδεμένοι. Μερικά από τα παιδιά απάγονται και πωλούνται αργότερα ως σκλάβοι. Οι εργοδότες μπορούν να χτυπήσουν τα παιδιά, να τα σημαδέψουν με πυρακτωμένα σίδερα, να τα κρεμάσουν ανάποδα από τα δέντρα ή ακόμη και να τα αφήσουν χωρίς φαγητό. Τα παιδιά καταλήγουν να είναι στο έλεος του εργοδότη.

Ορισμένοι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους σε μεσίτες και τα ανταλλάσσουν με χρήματα. Αναπτύσσεται έτσι ένα δουλεμπόριο παιδιών με σκοπό την καταναγκαστική εργασία ή τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Εκτιμάται ότι η εμπορία παιδιών είναι μια «επιχείρηση» με ετήσιο τζίρο ένα δισεκατομμύριο δολάρια και ότι τα θύματα φτάνουν το 1,2 εκατομμύρια παιδιά το χρόνο. Πρόκειται για ένα πραγματικά οικουμενικό πρόβλημα που συνδέει όλες τις χώρες και περιοχές του κόσμου, δημιουργώντας ένα σύνθετο πλέγμα παράνομων μετακινήσεων ανθρώπινων υπάρξεων.
Και βέβαια μία από τις φοβερότερες μορφές «παιδικής εργασίας» είναι η καταναγκαστική επιστράτευση παιδιών, που εξαναγκάζονται να συμμετάσχουν σε πολεμικές συρράξεις.
Ένας από τους τομείς που ανησυχούν περισσότερο τους διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με τα δικαιώματα των παιδιών είναι η εργασία στα ορυχεία. Σύμφωνα με υπολογισμούς στα ορυχεία εργάζονται περίπου ένα εκατομμύριο παιδιά και έφηβοι. Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά εργάζονται σε μικρές βιομηχανίες που δεν έχουν άδεια και τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας.
Ενδεικτικά, το σκηνικό στη Λατινική Αμερική είναι εφιαλτικό. Στη Βραζιλία 7 εκατομμύρια παιδιά αναγκάζονται ή υποχρεώνονται να εργάζονται. Στη Βραζιλία, στην Κολομβία και το Εκουαδόρ ένα ποσοστό 20% των παιδιών ηλικίας 10 με 14 χρόνων, εργάζεται σε σπίτια. Περισσότερα από 2 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 5 με 15 χρόνων εργάζονται σε αγροτικές δουλειές στη Γουατεμάλα, στην Ονδούρα, στην Νικαράγουα και στον Παναμά.

Στατιστικά

Περού και Βολιβία

Σε ορυχεία εργάζονται περίπου 500 χιλιάδες παιδιά στο Περού και 13.500 στη Βολιβία. Στο Εκουαδόρ περίπου 314 χιλιάδες παιδιά εργάζονται, σε έναν πληθυσμό 12 εκατομμυρίων κατοίκων. Αν και δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, στις πιο φτωχές χώρες της Καραϊβικής όπως Μπελίσε, Γκουγιάνα και Σουρινάμ η παιδική εργασία είναι ένα πρόβλημα που οξύνεται.

Κολομβία

Υπολογίζεται ότι 4 με 6 χιλιάδες παιδιά αποτελούν μέρος των παραστρατιωτικών οργανώσεων στην Κολομβία όπου έχουν μετατραπεί σε σκληρούς πολεμιστές. Η εκπαίδευση τους περιλαμβάνει πολλά βασανιστήρια και δοκιμασίες. Πολλά από αυτά τα παιδιά σκοτώνονται σε μάχες.

Αργεντινή

Στην Αργεντινή η εταιρεία Nuestra Huella που εξάγει κοτόπουλα στην Γερμανία, στην Ιταλία, στη Γαλλία, στην Ισπανία και στην Κίνα, έχει κατηγορηθεί ότι απασχολεί χιλιάδες παιδιά στα εργοστάσια και φάρμες. Περίπου 57 χιλιάδες αγόρια και κορίτσια εργάζονται ως ρακοσυλλέκτες, μαζεύουν χαρτόνια από τους δρόμους.

Η Βραζιλία, η Γουατεμάλα, το Μεξικό, το Περού και η Βολιβία είναι οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά παιδικής εργασίας στη Λατινική Αμερική.
Η παιδική εργασία δεν υπάρχει μόνο επειδή είναι μέρος του εμπορίου. Τα παιδιά - σκλάβοι δεν είναι μόνο θύματα της πολιτιστικής "καθυστέρησης" σε πολύ φτωχές χώρες αλλά και ένα εργαλείο του διεθνούς εμπορικού πολέμου.
Το φαινομενο της παιδικης εργασιας στις ανεπτυγμένες χωρες

Η παιδική εργασία είναι ευρύτερα διαδεδομένη σε ολόκληρο τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο. Υπολογίζεται ότι τα παιδιά κάτω των 14 ετών που εργάζονται σε ολόκληρο τον κόσμο είναι πάνω από 100 εκατομμύρια. Το Πακιστάν αποτελεί απλά την πιο κραυγαλέα περίπτωση γιατί, είναι η χώρα που έχει κάνει τα λιγότερα για την κατάργηση της παιδικής εργασίας. Ωστόσο η θλιβερή αυτή κατάσταση δεν εντοπίζεται μόνο στις τριτοκοσμικές χώρες.

Ας σημειωθεί ότι τόσο το Πακιστάν, όσο και η Μεγάλη Βρετανία και ο Καναδάς, δέχονται στα στρατεύματά τους εθελοντές ακόμη και 16 ετών. Είναι γνωστό άλλωστε ότι η Μεγάλη Βρετανία χρησιμοποίησε στο παρελθόν παιδιά 16 και 17 ετών στις ένοπλες συγκρούσεις στη Βόρεια Ιρλανδία. Το παράδειγμα αυτό καταρρίπτει με τον πιο εύγλωττο τρόπο τον πρώτο από τους τέσσερις μύθους σχετικά με την παιδική εργασίες, ότι δηλαδή αυτή αποτελεί πρόβλημα μόνο του αναπτυσσόμενου κόσμου. Τα στοιχεία της Unicef, μας επιβεβαιώνουν για το αντίθετο.

Μόνο στη Μεγάλη Βρετανία, σύμφωνα με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς περίπου το 25% των 11χρονων και περίπου το 66% των 14χρονων παιδιών εργάζονται, παρακολουθώντας παράλληλα και τα σχολικά του μαθήματα. Στη Μεγάλη Βρετανία η εργασία επιτρέπεται από την ηλικία των 13 ετών, ενώ στο Νότιο Λονδίνο σε εργατικές λαϊκές συνοικίες το 40% των παιδιών εργάζονται. Σύμφωνα με την έρευνα του συνδικάτου G.M.B. τα κέρδη της εργοδοσίας από τη χρησιμοποίηση νέων σχολικής ηλικίας ανέρχονται σε 600 εκατομμύρια λίρες.

Ακόμα η Γερμανία καθώς αποτελεί ένα πολυπολιτισμικό κράτος με ιδιαίτερες πολιτικές ανακατατάξεις τα τελευταία χρόνια, αποτελεί ένα ακόμα ενδιαφέρον πεδίο μελέτης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου της Ελλάδας, 600.000 παιδιά εργάζονται στη Γερμανία από τα οποία - σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας - 300.000 παιδιά είναι τουρκικής υπηκοότητας. Η Γερμανική νομοθεσία απαγορεύει την παιδική εργασία, αλλά επιτρέπει στα παιδιά ηλικίας άνω των 13 ετών να απασχολούνται σε ελαφρές εργασίες και όχι για πάνω από 2 ώρες ημερησίως. Παιδιά άνω των 13 ετών δεν υποχρεούνται να παρακολουθούν το σχολείο όταν εκπαιδεύονται σε κρατικό ή ιδιωτικό φορέα για πάνω από 35 ώρες την εβδομάδα. Ορίζει μάλιστα και τις βαριές ανθυγιεινές εργασίες οι οποίες δεν πρέπει να ασκούνται από παιδιά.

Στην Ελβετία, τα δύο τελευταία χρόνια, υπάρχει έξαρση του φαινομένου. Στο καντόνι της Γενεύης με την άδεια των αρχών επιτρέπεται η εργασία παιδιών από την ηλικία των 13 ετών. Στην Ισπανία η παιδική εργασία αφορά 200.000 άτομα. Η αύξηση της επιταχύνθηκε μετά την ψήφιση από την κυβέρνηση ενός νόμου που καταργούσε τους μέχρι τότε υπάρχοντες περιορισμούς για τις μαζικές απολύσεις.
Οι αναφορές του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας δεν περιορίζονται στις χώρες της Ευρώπης αλλά αναφέρονται και στις Η.Π.Α. όπου το φαινόμενο παρουσιάζει μεγάλη αύξηση. Η αύξηση αυτή, είναι συνδεδεμένη με την ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα παραγωγής, των εργασιών μερικής απασχόλησης και την αναζήτηση χεριών με αμοιβή περισσότερο ευέλικτη, λιγότερο ακριβή και χωρίς υπογραφή συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Έτσι, στις Η.Π.Α. στην αγροτική οικονομία, μόνο στην πολιτεία της Καλιφόρνια, απασχολούνται μισό εκατομμύριο παιδιά από την Κεντρική Αμερική. Στις φυτείες, στα σύνορα με το Μεξικό, παιδιά μόλις 4 χρόνων, πληρώνονται 2 δολάρια για 12ωρη «εργασία».

Την ίδια στιγμή, από τις Η.Π.Α. προέρχεται η πρόβλεψη ότι στην πρώτη δεκαετία του 2000, ο αριθμός των εργαζομένων παιδιών θα διπλασιαστεί, φθάνοντας τα 400 εκατομμύρια άτομα. Όλες μάλιστα οι εκτιμήσεις συγκλίνουν με την πρόγνωση της νέας παγκόσμιας τάσης: η παιδική εργασία θα αυξηθεί.

Αν ταξιδέψουμε ανά τον κόσμο, παντού θα δούμε παιδιά να εργάζονται ως μικροπωλητές στους δρόμους, ζητιάνοι στα φανάρια, υπηρέτες στα σπίτια, υφαντές σε αργαλειούς και εργάτες σε ορυχεία. Παρόλα αυτά το κακό δε σταματά εδώ. Μαζί με τις άλλες μορφές εκμετάλλευσης παιδιών, στις μέρες μας ευδοκιμεί, περισσότερο από ποτέ, και μια άλλη μάστιγα του σύγχρονου πολιτισμού μας που σχετίζεται με την παιδική εργασία, αλλά, φυσικά, την ξεπερνά: η πορνεία. Μόνο στη Βραζιλία, από έρευνες που έχουν γίνει, έχουν καταγραφεί μισό εκατομμύριο παιδιά, κυρίως κορίτσια, στην πορνεία. Στις περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και της Β. Αμερικής, η παιδική πορνεία παίρνει απειλητικές διαστάσεις, καθώς συνδέεται και με φαινόμενα απαγωγής παιδιών από άλλες χώρες που προορίζονται για την απάνθρωπη αυτή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Η οικονομική εξαθλίωση, που συνοδεύει συνήθως τους μετανάστες, υποθάλπει την ανάπτυξη παράνομων δραστηριοτήτων, είτε εντός της οικογένειας, είτε με την ανοχή ή, σε κάποιες περιπτώσεις, και την αποδοχή της οικογένειας. Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η εκμετάλλευση των παιδιών με ποικίλους τρόπους και η κατάφωρη καταπάτηση των δικαιωμάτων τους. Είναι μύθος πλέον η άποψη ότι η παιδική εκμετάλλευση αποτελεί «προνόμιο» των υποανάπτυκτων κρατών. Το φθηνό εργατικό κόστος που προσφέρουν τα παιδιά είναι επιθυμητό ακόμη και σε οικονομικά αναπτυγμένες χώρες. Σε Γαλλία, Γερμανία, Μ. Βρετανία και ΗΠΑ έχει υπολογιστεί ότι περίπου το 5% των παιδιών απασχολούνται σε βιομηχανίες, φάρμες και οικίες ως βοηθητικό και, αρκετές φορές, ως κύριο προσωπικό. τα παιδιά είναι επιθυμητό ακόμη και σε οικονομικά αναπτυγμένες χώρες. Σε Γαλλία, Γερμανία, Μ. Βρετανία και ΗΠΑ έχει υπολογιστεί ότι περίπου το 5% των παιδιών απασχολούνται σε βιομηχανίες, φάρμες και οικίες ως βοηθητικό και, αρκετές φορές, ως κύριο προσωπικό. Τα ίδια συμβαίνουν και σε άλλες χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιταλία και φυσικά και στη χώρα μας. Στη Γαλλία πολλές χιλιάδες παιδιά δεν φοιτούν σε κανένα σχολείο, πολλά από αυτά είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης.

Στην Ελλάδα
Σύμφωνα με την έρευνα της Unicef η Ελλάδα κατατάσσεται στις αναπτυσσόμενες χώρες που εφαρμόζουν «ελλιπή και ανεπαρκή» μέτρα για την προστασία της μητρότητας και του παιδιού.

Τη διατύπωση αυτή, της Unicef, επαληθεύουν και τα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας. Τεράστιο είναι το πρόβλημα της προστασίας του παιδιού στη χώρα μας. Αναφορικά με τη νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων παιδιών, ελάχιστες φορές ισχύει. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία, τα δικαιώματα των ανήλικων εργαζομένων...καταπατώνται καθότι δεν εφαρμόζεται η ελληνική νομοθεσία που αφορά την απασχόληση των νέων. Το μεγαλύτερο ποσοστό των νεαρών απασχολούμενων που καταγράφηκε το 1996 (225 παιδιά ηλικίας 14 ετών και 9.210 νέοι 15-19 ετών στη Θεσσαλονίκη, 4.316 και 118.101 σε ολόκληρη τη χώρα) δεν απολαμβάνει τα εργασιακά του δικαιώματα και πέφτει θύμα εκμετάλλευσης κυρίως σε θέματα ωραρίου, συνθηκών εργασίας και ασφάλισης.

Η ελληνική νομοθεσία για την εργασία ανηλίκων στηρίζεται σε διεθνείς συμβάσεις. Συγκεκριμένα με το νόμο 1182/1181 (άρθρο 10 της σύμβασης 138) η Ελλάδα αναθεώρησε τις διεθνείς συμβάσεις των ετών 1919-1965 με την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων. Η ισχύουσα νομοθεσία για την εργασία ανηλίκων (Ν 1837/89) είναι προσαρμοσμένη στις διατάξεις της 138 διεθνούς σύμβασης εργασίας, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται σε παιδιά άνω των 14 ετών να εκτελούν ελαφρές εργασίες.

Οι τελευταίες προσπάθειες - για τον καθορισμό των προϋποθέσεων εργασίας των ανηλίκων έγιναν με το σχέδιο του προεδρικού διατάγματος τον Οκτώβρη του 1997. Τις προϋποθέσεις αυτές έθεσε το υπουργείο Εργασίας μαζί με τους αρμόδιους υπουργούς, σε μια προσπάθεια συμμόρφωσης της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις 94/33/Εκ για την προστασία των νέων κατά της εργασίας. Το σχέδιο του προεδρικού διατάγματος αφορά κάθε ανήλικο κάτω των 18 ετών ενώ ορίζει ως παιδί κάθε νέο που δεν έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του ή όποιος νέος υπόκειται ακόμα σε υποχρεωτική σχολική φοίτηση (άρθρο 1). Παράλληλα, με βάση το άρθρο 4, απαγορεύεται η εργασία των παιδιών, εκτός αυτών που έχουν συμπληρώσει το 3ο έτος της ηλικίας τους - και κατόπιν άδειας της Επιθεώρησης Εργασίας - μπορούν να εργασθούν υπό προϋποθέσεις, σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, διαφημιστικά προγράμματα, επιδείξεις μόδας, ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εγγραφές (άρθρο 5).

Πέραν, όμως, των παραπάνω βασικών ορισμών και του προσδιορισμού του ορίου ηλικίας για την εισαγωγή των νέων στην αγορά εργασίας, το Π.Δ. ορίζει ακόμα ότι:

- Απαγορεύεται η υπερωριακή και νυκτερινή απασχόληση από τις 10.00 το βράδυ έως τις 6.00 το πρωί των νέων κάτω των 18 ετών.

- Το άρθρο 7 θέτει τους όρους εργασίας των νέων ανήλικων εργαζομένων. Οι νέοι προστατεύονται από τους ειδικούς κινδύνους τους οποίους διατρέχει η υγιεινή και ασφάλεια καθώς και η ανάπτυξή τους. Οι παράγοντες που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία είναι φυσικοί, βιολογικοί και χημικοί αλλά και συγκεκριμένες διαδικασίες κατά την εργασία.

Αναφορικά με τις υποχρεώσεις του εργοδότη, ο τελευταίος υποχρεούται να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων νέων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 7 του Π.Δ.

Όμως η νομική κατοχύρωση των ανήλικων εργαζομένων στην Ελλάδα δεν αρκεί για την αντιμετώπιση ενός φαινομένου, το οποίο - όπως φαίνεται και από την στατιστική τεκμηρίωση (πίνακας 2) - έχει πάρει επικίνδυνες διαστάσεις και «ζητά» τη δραστική αντιμετώπισή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, που παρουσιάζει αναλυτικά το περιοδικό «Εργασία» του ΟΑΕΔ, εργάζεται το 0,6% των 14χρονων παιδιών, το 9,8% των νέων 15-19 χρονών και το 36,1% των νέων 20-24 χρονών. σε αυτά τα ποσοστά είναι προφανές ότι δεν αναφέρονται τα παιδιά που επικουρικά (;) εργάζονται στις οικογενειακές επιχειρήσεις, τα παιδιά των γεωργών και των κτηνοτρόφων, τα τσιγγανόπουλα και χιλιάδες άλλοι νέοι που προέρχονται από ομάδες που βρίσκονται στο οικονομικό και κοινωνικό περιθώριο.

Κατηγορίες οικονομικής δραστηριότητας
Ηλικία

14
15-19
Γεωργία, κτηνοτροφία κλπ
3053
22.798
Αλιεία
30
679
Βιομηχανία
-
32
Ορυχεία, Λατομεία
556
16740
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού
-
58
Κατασκευές
273
8857
Εμπόριο
664
16373
Ξενοδοχεία και εστιατόρια
199
8074
Μεταφορές κλπ
-
1766
Τράπεζες
-
448
Άλλες δραστηριότητες
41
3654
Παροχή υπηρεσιών
-
4384
Οικιακό προσωπικό
-
397
ΣΥΝΟΛΟ
4816
83989
Πηγή: ΕΣΥΕ, Έρευνα Εργατικού δυναμικού, 1996

Η συντριπτική πλειοψηφία των νέων παιδιών ηλικίας 14 χρόνων (3.053 από 4.816 συνολικά) ή ποσοστό 63,4% εργάζεται στην αγροτική παραγωγή και ακολουθεί το εμπόριο (664 νέοι), η βιομηχανία (556) και η οικοδομή (273). Αλλά στην αμέσως επόμενη (ηλικιακή) κατηγορία 15-19 χρονών, οι νέοι (22.798) εργάζονται στην γεωργία και την κτηνοτροφία και ακολουθούν οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία (16.470), στο εμπόριο (16.373), στην οικοδομή (8.857), τον τουρισμό (8.074). Όπως φαίνεται από τα στοιχεία της ΕΣΥΕ οι νέοι, ως φτηνή και ανειδίκευτη εργατική δύναμη πραγματοποιούν τις πιο σκληρές εργασίες με αρνητικές επιπτώσεις τόσο στη σωματική τους διάπλαση και στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους, όσο και την ψυχική τους υγεία.

Από τη μια πλευρά έχουμε παιδιά 14 χρονών που εργάζονται (4.816 επισήμως) ή λίγο μεγαλύτερα (83.989 στις ηλικίες 15 έως 19) δηλαδή έχουν εισέλθει στην παραγωγή αν και θα έπρεπε να πηγαίνουν στο σχολείο ή να σπουδάσουν και από την άλλη ένας στους δύο «ώριμους» νέους, ηλικίας 25 έως 29 χρονών - δηλαδή σε μια στιγμή της ζωής τους που υποτίθεται ότι έχει ολοκληρωθεί η θεωρητική κατάρτιση και οι σπουδές τους - δεν εργάζεται.

Οι αριθμοί όμως δεν αποτυπώνουν πάντα την πραγματικότητα. Οι συντάκτες των πινάκων δεν υπολογίζουν τα παιδιά που αυτοαπασχολούνται (που ίσως είναι οι περισσότεροι), τους εργαζόμενους χωρίς βιβλιάριο εργασίας, τους εργαζόμενους σε οικογενειακές επιχειρήσεις, και τα παιδιά των οικονομικών προσφύγων, μουσουλμάνων και τσιγγάνων που είναι εκτός υπολογισμού.

Επίσης, χαρακτηριστικό είναι ότι τα τελευταία 15 χρόνια, 30.000 παιδιά δεν φοίτησαν ούτε στο δημοτικό σχολείο, ενώ 15.000 παιδιά το χρόνο εγκαταλείπουν την υποχρεωτική εκπαίδευση, και 120.000 νέοι ηλικίας 15-19 χρονών δεν ολοκλήρωσαν την βασική - στοιχειώδη εκπαίδευση παρόλο που βρίσκονταν σε σχολική ηλικία όταν αυτή θεσμοθετήθηκε ως υποχρεωτική (πίνακας 3).



Ροδόπης
16,43
Αιτ/νίας
14,56
Ξάνθης
29,73
Ευρυτανίας
22,18
Δράμας
8,68
Κορινθίας
12,34
Σερρών
13,71
Ευβοίας
12,08
Κιλκίς
10,20
Λακωνίας
15,74
Πέλλας
12,59
Αργολίδος
8,36
Καστοριάς
2,45
Καβάλας
14,31
Κερκύρας
16,65
Χαλκιδικής
12,62
Θεσπρωτίας
14,08
Λέσβου
12,56
Άρτας
10,74
Χίου
9,63
Λευκάδος
9,79
Σάμου
10,83
Κεφαλληνίας
10,68
Κυκλάδων
17,55
Ζακύνθου
30,43
Δωδεκανήσου
14
Έβρου
8,92
Χανίων
9,29
Ημαθίας
9,32
Ρεθύμνου
25,99
Γρεβενών
12,41
Ηρακλείου
15,66
Τρικάλων
11,72
Λασιθίου
16,41
Πηγή: ΕΣΥΕ, Έρευνα Εργατικού δυναμικού, 1996

Ποσοστό (%) μαθητών που δεν ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση


Ενδιαφέρουσα και ένδειξη της μαθητικής διαρροής είναι η σύνδεσή της με την παιδική εργασία. Σύμφωνα με την έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου το 1997, 7 στους 10 μαθητές εγκαταλείπουν το σχολείο και βρίσκουν διέξοδο σε βοηθητικές εργασίες. Η ίδια έρευνα αποκαλύπτει ότι ενώ οι διαρροές (στην υποχρεωτική εκπαίδευση) έχουν μειωθεί στο 10% περίπου από την περασμένη δεκαετία, το πρόβλημα παραμένει οξύ σε ορεινούς νομούς της κεντρικής - δυτικής ηπειρωτικής περιοχής, στα νησιά, στη Θράκη, την Κεντρική Μακεδονία και ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου, όπου τα παιδιά εγκαταλείπουν την εκπαίδευση για να συνεισφέρουν στο οικογενειακό εισόδημα ή να εργαστούν στον τουριστικό ή αγροτικό τομέα.

Όσον αφορά δε τους λόγους, που τους οδηγούν στην εργασία είναι η φτώχεια, οι άνισες εκπαιδευτικές δυνατότητες κατά γεωγραφική περιοχή, αρκετές φορές το αρνητικό οικογενειακό περιβάλλον καθώς και η προκατάληψη απέναντι σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες (πρόσφυγες και τσιγγάνοι) οι οποίοι λόγω των προσφάτων πολιτικών ανακατατάξεων έχουν αυξηθεί στην Ελλάδα.
Ο συνδυασμός όλων των παραπάνω, εντείνει την εμφάνιση φαινομένων κοινωνικής παθογένειας μέσα στα οποία εντάσσεται και η παιδική εκμετάλλευση.

Ωστόσο αξίζει να αναφερθεί η σύσταση Ελληνικής Επιτροπής κατά της παιδικής εργασίας το καλοκαίρι του 1995 στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας για την αντιμετώπιση της παιδικής εργασίας. Οπωσδήποτε, όμως, η ελληνική κοινωνία οφείλει να αντιμετωπίσει - έστω και καθυστερημένα - τα προβλήματα που δημιουργούνται στους «νεαρούς» πολίτες της, όταν καταπατώνται τα δικαιώματά τους. Η παιδική εργασία αποτελεί, όντως, ένα σύγχρονο πρόβλημα και για τη χώρα μας και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τέτοιο.






Το «μεγαλείο» της παιδικής εργασίας και το «τίμημά» της...

Αξίζει να αναφερθεί σ' αυτό το σημείο ότι ο όρος παιδική εργασία δεν περιλαμβάνει όλες τις μορφές απασχόλησης παιδιών ηλικίας κάτω των 18 ετών. Δεν επεκτείνεται, λόγου χάρη, στα εκατομμύρια παιδιών που εργάζονται νόμιμα κάνοντας εργασίες συμβατές με την ηλικία τους και το επίπεδο ωριμότητάς τους, ούτε σε όσα βοηθούν στις ελαφρές εργασίες του σπιτιού μετά το σχολείο ή προσέχουν μικρότερα παιδιά κ.λπ.

Η παιδική εργασία με την έννοια της απασχόλησης που πρέπει να καταργηθεί διακρίνεται στις εξής κατηγορίες:
- Εργασία παιδιών ηλικίας κάτω από το ελάχιστο επιτρεπτό όριο, όπως ορίζεται από τις εθνικές νομοθεσίες σε συμφωνία με τους αποδεκτούς διεθνείς κανόνες, ή όποια εμποδίζει τη μόρφωση του παιδιού και την πλήρη ανάπτυξή του.
- Εργασία επικίνδυνη για τη σωματική, ψυχική ή ηθική υγεία του παιδιού, είτε λόγω της φύσης της είτε λόγω των συνθηκών κάτω από τις οποίες εκτελείται και η οποία ορίζεται ως επικίνδυνη εργασία.
- Οι άνευ όρων χείριστες μορφές παιδικής εργασίας (Σύμβαση 182 για τα Δικαιώματα του Παιδιού) που είναι οι εξής:

1. Όλες οι μορφές δουλείας ή άλλων παρόμοιων πρακτικών, όπως η πώληση και το δουλεμπόριο παιδιών, η προσωπική δουλεία λόγω χρέους και η δουλοπαροικία καθώς και η καταναγκαστική ή υποχρεωτική εργασία, συμπεριλαμβανομένης της καταναγκαστικής ή υποχρεωτικής επιστράτευσης παιδιών για τη χρησιμοποίησή τους σε πολεμικές συρράξεις.

2. Η σεξουαλική εκμετάλλευση του παιδιού, η προμήθεια ή προσφορά παιδιού με σκοπό την πορνεία, την παραγωγή θεαμάτων ή υλικού πορνογραφικού χαρακτήρα.

3. Η χρήση, προμήθεια ή προσφορά παιδιού με σκοπό παράνομες δραστηριότητες, ιδίως την παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών ουσιών, όπως περιγράφονται στις οικείες διεθνείς συμφωνίες.

4. Η εργασία που λόγω της φύσης της ή των συνθηκών κάτω από τις οποίες εκτελείται είναι πολύ πιθανόν να βλάψει την υγεία ή την ασφάλεια ή την ηθική των παιδιών.
Αυτές οι μορφές παιδικής εργασίας συνεπάγονται παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών και πρέπει να εξαλειφθούν άμεσα.

Με βάση στοιχεία της Δ.Ο.Ε. του 2000 έχουμε τον παρακάτω πίνακα, που απεικονίζει τα οικονομικώς ενεργά παιδιά-εργαζόμενα παιδιά και την κατανομή τους ανά μορφή παιδικής εργασίας



|| |||| 5-14 ετών
παιδιά %

(εκατ.)
15-17 ετών

παιδιά %

(εκατ.)
Σύνολο

παιδιά %
Οικονομικώς ενεργά παιδιά
210, 8
18
140, 9
42
351, 7
23
Από τα οποία: απασχολούνται σε κάποια μορφή «παιδικής εργασίας»
186, 3
16
59, 2
18
245, 5
16
Από τα οποία:

Χείριστες μορφές παιδικής εργασίας

Παιδιά σε επικίνδυνες δουλειές

Άνευ όρων χείριστες μορφές παιδικής

εργασίας
-
111,3
-
-
9
-
-
59, 2
-
-
18
-
178, 3
170, 5
8,4
11,5
11
0,5

Τα περισσότερα είδη παιδικής εργασίας σε όλο τον κόσμο είναι «καταναγκαστικά», με την έννοια ότι τα παιδιά διδάσκονται να αποδέχονται της συνθήκες διαβίωσής τους και να μην οραματίζονται ένα καλύτερο αύριο. Είναι τα παιδιά ενός «άλλου Θεού», που δεν πηγαίνουν σχολείο, δεν έχουν κοινωνική ζωή, είναι ευάλωτα σε φυσική και σεξουαλική εκμετάλλευση, δεν παίζουν, δεν διασκεδάζουν, δεν έχουν καμιά υποστήριξη από γονείς και φίλους.



Είναι εκείνα τα παιδιά που δουλεύουν ως οικιακοί βοηθοί σε ευκατάστατες οικογένειες της Αφρικής, της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και μέρους της Νότιας Ευρώπης. Εννιά στα δέκα από αυτά τα παιδιά είναι κορίτσια. Στην Τζακάρτα το ένα τρίτο των οικιακών βοηθών - 400.000 άτομα - είναι κάτω των 15 ετών. Στην Αϊτή περίπου 250.000 παιδιά εργάζονται ως οικιακοί βοηθοί και το 20% είναι 7-10 ετών.



Άλλη κατηγορία παιδιών είναι αυτά που ξαφνικά, σε ηλικίες οκτώ ή εννέα ετών, βρίσκονται σε καθεστώς σκλαβιάς καθώς γίνονται αντικείμενα συναλλαγής ανάμεσα στους γονείς τους και ιδιοκτήτες εργοστασίων με αντάλλαγμα αποπληρωμή χρεών ή είσπραξη μικρών δανείων. Η σκλαβιά των παιδιών μπορεί να είναι και ισόβια, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις οι γονείς τους σχεδόν ποτέ δεν καταφέρνουν να αποπληρώσουν τις οφειλές τους. Στην Ασία αυτός ο τύπος συναλλαγής συνηθίζεται στη γεωργία, την ταπητουργία κ.α. Στη Μαυριτανία κάθε χρόνο γεννιούνται χιλιάδες παιδιά σκλάβοι. Είναι μια μακραίωνη παράδοση, που αν και σταμάτησε με νόμο το 1980, ακόμη και σήμερα 400.000 μαύροι Αφρικανοί δουλεύουν ως σκλάβοι σε Βερβερίνους.



Όσον αφορά τη σεξουαλική εκμετάλλευση των παιδιών, τα δισεκατομμύρια δολάρια που αποφέρει ως κέρδος στους προαγωγούς δημιουργούν στεγανά στην αξιόπιστη συλλογή δεδομένων. Και η μάστιγα δεν αφορά μόνο το «σεξουαλικό τουρισμό» σε χώρες όπως η Βραζιλία και η Ταϊλάνδη, αλλά και σε αναπτυγμένες χώρες όπως οι Η.Π.Α., στην οποία εκτιμάται ότι τουλάχιστον 100.000 παιδιά εμπλέκονται σε κυκλώματα παιδικής πορνείας, αλλά και σε κράτη που προήλθαν από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τα ψυχικά τραύματα σε αυτά τα ανυπεράσπιστα πλάσματα είναι ακόμη σοβαρότερα και από τις σωματικές τους βλάβες. Το AIDS, τα αφροδίσια νοσήματα, οι ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και τα ναρκωτικά έρχονται να συμπληρώσουν το μακρύ κατάλογο των οδυνηρών συνεπειών στα παιδιά αυτά.



Τα παιδιά που εργάζονται στη βιομηχανία και τις φυτείες, δουλεύουν κάτω από εξαιρετικά ανθυγιεινές συνθήκες. Όσα εργάζονται στα λατομεία και τα ορυχεία υποφέρουν από πνευμονικές λοιμώξεις, άσθμα, βρογχίτιδα, φυματίωση, δερματικές παθήσεις και αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου. Στη Ζιμπάμπουε παιδιά δουλεύουν 60 ώρες τη βδομάδα μαζεύοντας βαμβάκι ή καφέ για 1 δολάριο. Στην Ινδονησία τα παιδιά δουλεύουν σε καπνοφυτείες για 0,60 δολάριο τη μέρα Στην Ονδούρα κορίτσια 12-13 ετών ζούσαν και εργάζονταν κλειδωμένα σε υφαντουργείο πολυεθνικής εταιρίας για πολλές ώρες, με άθλιους μισθούς, σε θερμοκρασία 40οC, χωρίς καθαρό πόσιμο νερό. Επίσης, οι βαριές και εξαντλητικές χειρονακτικές εργασίες, λειτουργούν ανασταλτικά στη ορθή σωματική ανάπτυξη του παιδιού, δημιουργώντας ανεπανόρθωτα προβλήματα, όπως μειωμένη όραση, προβλήματα στη σπονδυλική στήλη, δυσπλασία των άκρων κτλ.



Τα εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά που δουλεύουν στους δρόμους των μεγαλουπόλεων μπορεί να είναι ρακοσυλλέκτες, λούστροι, να καθαρίζουν τζάμια αυτοκινήτων στα φανάρια κ.ά. Ένα στα δέκα από αυτά τα παιδιά, όχι μόνο εργάζεται αλλά και μένει στους δρόμους. Πολλά από αυτά καταλήγουν να απασχολούνται σε παράνομες δραστηριότητες.



Δυστυχώς, πολλά παιδιά, λόγω της βάναυσης σωματικής κακοποίησης ή και του αβάσταχτου ψυχικού πόνου που γεννούν οι άθλιες συνθήκες εργασίας-ζωής, οδηγούνται τόσο άδικα στο θάνατο...

Κλείνοντας...



Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για την κατάργηση της παιδικής εργασίας. Όμως το γεγονός αυτό, έχει διχάσει την κοινή γνώμη. Απ' τη μία πλευρά, διατυπώνεται η άποψη ότι η μοναδική διέξοδος στο πρόβλημα είναι ένα άμεσο τέλος στη συμμετοχή των ανηλίκων σε εργοστάσια, φάρμες και οικογενειακές επιχειρήσεις. Όμως από την άλλη πλευρά υποστηρίζεται ότι μια τέτοια οπτική αδυνατεί να κατανοήσει ότι οι ανήλικοι εργαζόμενοι αποτελούν τμήμα της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας, ιδιαίτερα στις χώρες του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου. «Ο 15χρονος Ντίμπου, από τη Σενεγάλη δήλωσε στο συνέδριο του Όσλο το 1997 να μην αποφασιστεί η κατάργηση της παιδικής εργασίας διότι τότε οδηγούνται πολλά παιδιά στην πείνα, την εγκληματικότητα και την πορνεία». Παράλληλα, υπάρχει και η άποψη μιας μεταρρυθμιστικής πολιτικής που στηρίζεται στη βελτίωση των μισθών και των συνθηκών ασφαλείας των ανήλικων εργαζομένων. Απαραίτητη θα ήταν η συνεργασία τοπικών κοινοτήτων, έτσι ώστε να γίνουν αντιληπτές από τους πολίτες οι βλαβερές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εργασία σε παιδιά μικρής ηλικίας. Η δυσκολία μιας τέτοιας πολιτικής έγκειται στο γεγονός ότι σε πολλές κοινωνίες η παιδική εργασία είναι δεδομένη, αναγκαία και υποχρεωτική για πολλά παιδιά.

Για να ξεπεραστεί μια τέτοια δυσκολία, κρίνεται απαραίτητη η δωρεάν υποχρεωτική εκπαίδευση υψηλής ποιότητας για όλα τα παιδιά η οποία θα τα καθοδηγεί να πάρουν τη θέση που τους αναλογεί στην κοινωνία ως ανθρώπινα όντα και όχι ως μηχανές, η θεσμοθέτηση αυστηρότερου νομοθετικού πλαισίου, η καταγραφή όλων των γεννήσεων, η συλλογή στοιχείων και η παρακολούθηση του φαινομένου και τέλος οι στρατηγικές πρόληψης του φαινομένου. Επιπρόσθετα, επιβάλλεται η ύπαρξη κοινωνικών προγραμμάτων για να υποστηριχτούν οικογένειες και να ενισχυθούν με ένα εναλλακτικό εισόδημα που θα αντικαθιστά την απασχόληση του παιδιού τους με απώτερο στόχο την καταπολέμηση της φτώχειας. Ακόμα, αντιπρόσωποι από τα σχολεία, τις εκκλησίες, τα εργατικά συνδικάτα και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις θα μπορούσαν να ανακαλύψουν τρόπους για να φέρουν τα παιδιά στο σχολείο. Όμως το πιο σημαντικό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι το φαινόμενο της παιδικής εργασίας πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα παγκόσμιο κοινωνικό πρόβλημα που έχει τις ρίζες του όχι μόνο σε καταστάσεις οικονομικής ύφεσης αλλά και σε μια ρευστή πραγματικότητα που γεννά νέα προβλήματα ή οξύνει τα ήδη υπάρχοντα. Κρίνεται, λοιπόν, απαραίτητη η ευαισθητοποίηση του κόσμου με τη βελτίωση της πληροφόρησης και ενημέρωσης.





Βιβλιογραφια

http://www.americalatina.com.gr/articulos.php?lang=gr&box=2&pos=1&id=185

clubs.pathfinder.gr/getfile.php?file=1&folder=47254

http://www.vlioras.gr/Philologia/Composition/PaidikiErgasia.htm

http://gym-melig.mes.sch.gr/pedia%203%20kosmou.html

http://lexidia.pblogs.gr/2008/06/h-paidikh-ergasia-paramenei-pagkosmiws-ena-melano-stigma.html

http://www.inegsee.gr/enimerwsi-35-doc4.htm

http://www.fisek.org/atlas_maps.php

http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathextra_1_11/06/2008_236776

http://www.zoriah.net/blog/2009/04/guest-photographerphotojournalist-gmb-akash-child-labor-part-2.html

http://www.ecocrete.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=758&Itemid=0








ΠΑΙΔΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η αναγνώριση της ιθαγένειας στα παιδιά δεύτερης γενιάς μεταναστών και η αναγνώριση δικαιώματος ψήφου στις δημοτικές εκλογές για τους μετανάστες, είναι οι δυο σημαντικότερες αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο που παρουσίασε ο υπουργός Εσωτερικών, Γιάννης Ραγκούσης, στη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.
Α.Το νομοσχέδιο δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα ή φοιτούν σε ελληνικό σχολείο να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια. Επίσης δίνεται σε μετανάστες το δικαίωμα του εκλέγειν στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ θα μπορούν να εκλεγούν δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών διαμερισμάτων και τοπικοί σύμβουλοι. Σημειώνεται ότι παρών στη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ήταν ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος.
Σε σχέση με την αναγνώριση της ιθαγένειας, το νομοσχέδιο προβλέπει τα εξής:
• Τέκνο αλλοδαπών που γεννιέται στην Ελλάδα και ένας από τους γονείς του κατοικεί μόνιμα και νόμιμα στη χώρα επί πέντε συνεχή έτη, αποκτά από τη γέννησή του την ελληνική ιθαγένεια εφόσον οι γονείς του υποβάλουν κοινή σχετική δήλωση και αίτηση εγγραφής του τέκνου στο δημοτολόγιο του δήμου της μόνιμης κατοικίας του. Αν το τέκνο γεννήθηκε πριν τη συμπλήρωση της πενταετίας νόμιμης διαμονής του γονέα στη χώρα, η παραπάνω κοινή δήλωση και αίτηση εγγραφής υποβάλλεται με την παρέλευση της πενταετίας συνεχούς νόμιμης και μόνιμης διαμονής του γονέα στη χώρα.
• Τέκνο αλλοδαπών που έχει παρακολουθήσει τις τρεις πρώτες τάξεις υποχρεωτικής εκπαίδευσης σε ελληνικό σχολείο στην Ελλάδα και κατοικεί μόνιμα στη χώρα αποκτά την ελληνική ιθαγένεια με την ενηλικίωσή του εφόσον υποβάλλει σχετική δήλωση και αίτηση εγγραφής στο δημοτολόγιο του δήμου της μόνιμης κατοικίας του το αργότερο εντός τριετίας από την συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του. Την ελληνική ιθαγένεια αποκτά με κοινή δήλωση των γονέων του και αίτηση εγγραφής στο δημοτολόγιο του Δήμου μόνιμης κατοικίας του και το τέκνο αλλοδαπών που έχει ολοκληρώσει την παρακολούθηση έξι τουλάχιστον τάξεων ελληνικού σχολείου στην Ελλάδα.
• Εφόσον η δήλωση και αίτηση εγγραφής στο δημοτολόγιο, που προβλέπεται στις προηγούμενες παραγράφους 1 και 2, δεν υποβλήθηκε από κοινού από τους γονείς μέχρι την ενηλικίωσή του, το τέκνο αποκτά την ελληνική ιθαγένεια με δήλωση και αίτηση εγγραφής στο δημοτολόγιο που το ίδιο δικαιούται να υποβάλει στον Δήμο της μόνιμης κατοικίας του το αργότερο εντός τριών ετών από την συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του.
• Την Ελληνική Ιθαγένεια αποκτά από τη γέννησή του, χωρίς να απαιτείται δήλωση και αίτηση των γονέων ή του ιδίου, όποιος γεννιέται σε ελληνικό έδαφος, εφόσον:
α) ούτε αποκτά αλλοδαπή ιθαγένεια με τη γέννησή του ούτε μπορεί να αποκτήσει τέτοια με σχετική δήλωση των γονέων του στις οικείες αλλοδαπές αρχές όταν το δίκαιο της ιθαγένειας των γονέων του απαιτεί την υποβολή παρόμοιας δήλωσης
β)είναι άγνωστης ιθαγένειας ή
γ) ένας από τους γονείς του έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και κατοικεί μόνιμα στη χώρα από τη γέννησή του.
Για τον αλλοδαπό, που επιθυμεί να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια με πολιτογράφηση απαιτείται :
• να είναι ενήλικος κατά το χρόνο της υποβολής της δήλωσης πολιτογράφησης.
• να μην έχει καταδικασθεί τελεσίδικα, κατά την τελευταία δεκαετία πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης,
• να μην εκκρεμεί σε βάρος του απόφαση απέλασης.
• να διαμένει νόμιμα στην Ελλάδα πέντε συνολικά έτη την τελευταία δεκαετία πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης. Στον ανωτέρω κατά περίπτωση απαιτούμενο χρόνο δεν προσμετράται ο χρόνος που διάνυσε ο αλλοδαπός στην Ελλάδα ως διπλωματικός ή διοικητικός υπάλληλος ξένης χώρας.
Η χρονική προϋπόθεση της πενταετούς διαμονής δεν απαιτείται για αυτόν που είναι σύζυγος Έλληνα ή Ελληνίδας ή έχει τη γονική μέριμνα τέκνου ελληνικής ιθαγένειας και διαμένει επί μια τριετία στην Ελλάδα, καθώς και για εκείνον που έχει γεννηθεί και κατοικεί συνεχώς στην Ελλάδα. Για τους συζύγους Ελλήνων διπλωματικών υπαλλήλων που έχουν συμπληρώσει, οποτεδήποτε, ένα έτος διαμονής στην Ελλάδα και υπηρετούν στο εξωτερικό, προσμετράται για τη συμπλήρωση του παραπάνω χρόνου και ο χρόνος παραμονής τους στο εξωτερικό λόγω της υπηρεσίας των Ελλήνων συζύγων τους. Για τους ομογενείς και τους κατόχους ιθαγένειας κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν απαιτείται η χρονική προϋπόθεση της πενταετούς διαμονής.
• να έχει επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας.
• να αποδεικνύει την ένταξή του στην ελληνική κοινωνία καθώς και τη δυνατότητά του να συμμετάσχει ενεργά και ουσιαστικά στην πολιτική ζωή της χώρας, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές οι οποίες την διέπουν.
2.500 ασυνόδευτα παιδιά - μετανάστες μπήκαν στην Ελλάδα το 2009
Σε περίπου 2.500 υπολογίζονται τα ασυνόδευτα παιδιά που μπήκαν στην Ελλάδα μέσα στο 2009 και είτε έμειναν στη χώρα μας, είτε ταξίδεψαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ως θύματα δουλεμπόρων, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης «PRAKSIS» Τζανέτος Αντύπας

Επισήμανε ακόμα ότι είναι λίγοι οι ξενώνες ανηλίκων μεταναστών και τα περισσότερα παιδιά πέφτουν στα νύχια των δουλεμπόρων.

Η απέλαση εξακολουθεί να είναι ο καθημερινός εφιάλτης των μεταναστών αναφέρθηκε στ χθεσινή συνέντευξη Τύπου που έδωσε η Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) κι ένας Αλβανός μετανάστης περιέγραψε τα προβλήματα και τους κινδύνους που αντιμετώπισε από την ώρα που πέρασε τα σύνορα μέχρι να βρει δουλειά και να σταθεί στα πόδια του. Ωστόσο, μπορεί ανά πάσα στιγμή να απελαθεί, παρά το γεγονός ότι ζει δέκα χρόνια στην Ελλάδα.



ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:ΠΑΙΔΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ
ΜΑΡΙΑ-ΘΕΑΝΩ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ


Προϊστορικά χρόνια-Σημερινά χρόνια
Στα προϊστορικά ακόμη χρόνια, οι διάφορες ανθρώπινες φυλές ήταν αναγκασμένες να μεταναστεύουν από τον έναν τόπο στον άλλο, προσπαθώντας να επιβιώσουν(νομάδες).
Από τα κρύα κλίματα πήγαιναν στα πιο ζεστά, από τα ορεινά στα πεδινά, από τα φτωχά σε καρπούς και κυνήγι στα περισσότερο πλούσια. Βλέπουμε λοιπόν πως ο κύριος λόγος που
δικαιολογούσε τη σταθερή μετανάστευση στο παρελθόν, ήταν η προσπάθεια επιβίωσης. Ο ίδιος λόγος ισχύει σε σημαντικό βαθμό και μέχρι σήμερα, που η μετανάστευση εμφανίζεται
με καινούριες μορφές. Ενώ στα προϊστορικά χρόνια ήταν γενικό φαινόμενο η μετανάστευση κι αναγκαστικό πολλές φορές, στην ιστορική πια εποχή αρχίζει να διαφοροποιείται, χωρίς
να σταματά βέβαια. Τώρα, μεγάλες ομάδες ανθρώπων μεταφέρονται από τον ένα τόπο στον άλλο, μέσα στα πλαίσια κυριάρχησης πάνω στους συνανθρώπους τους και
κατάκτησης καινούριων χωρών. Φοβερά μεγάλη ήταν η μετανάστευση των Ευρωπαίων προς την Αμερική, Αφρική και Ασία, με την ανακάλυψη αυτών των ηπείρων και του
φυσικού πλούτου που διάθεταν. Η μετανάστευση, που άρχισε αυτά τα χρόνια και συνεχίστηκε για αρκετούς αιώνες, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην όλη εξέλιξη της
ανθρώπινης κοινωνίας. Ο κόσμος πήρε μια άλλη όψη κι οι ήπειροι αυτές έχασαν σε σημαντικό βαθμό το δικό τους καθαρό χαρακτήρα. Παράλληλα, τα αποτελέσματα αυτής
της μετανάστευσης για τους λαούς των αποικιών ήταν μοιραία, γιατί ουσιαστικά οι μετανάστες μετέτρεψαν τους αυτόχθονες σε δούλους τους.
Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η μετανάστευση παίρνει καινούριες μορφές. Ο πόλεμος αυτός έριξε τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης σε οικονομική κρίση, τις
συνέπειες της οποίας προσπάθησε να αποφύγει σημαντικός αριθμός κατοίκων τους, μεταναστεύοντας στις ΗΠΑ . Παρόλα τα μέτρα που πάρθηκαν από τις κυβερνήσεις, η
διαρροή των φτωχών Ευρωπαίων προς τη μεγάλη ήπειρο συνεχίστηκε και μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Καινούριο κύμα μετανάστευσης έχουμε στη διάρκεια και μετά τον
πόλεμο αυτό, όπου χιλιάδες άτομα ξεκληρίστηκαν, ξεσηκώθηκαν και κυνηγήθηκαν από τους τόπους τους και μεταφέρθηκαν, είτε εθελοντικά είτε συχνά με τη βία, στα πιο
απίθανα μέρη της γης. Το πρόβλημα της μετανάστευσης, που για την Ελλάδα είναι αρκετά σοβαρό, στη σύγχρονη εποχή είναι αρκετά πολύπλευρο κι ιδιόμορφο.
Μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Ευρώπη η Γερμανία και στην Αμερική οι Η.Π.Α. κι ο Καναδάς, άρχισαν σιγά - σιγά να γίνονται οι παγκόσμιες αγορές εργατικής
δύναμης, που εξασφαλίζονταν από τα φτωχά και οικονομικά καθυστερημένα κράτη, σαν την Ελλάδα, Ισπανία, Τουρκία, ορισμένα κράτη της Ασίας κ.ά. Η δυνατότητα απορρόφησης
όλων αυτών των μισθωτών εργατών από αλλού, δόθηκε στις παραπάνω χώρες με την τεράστια οικονομικοτεχνική ανάπτυξη που χαρακτηρίζει τα μεταπολεμικά χρόνια.
Τεράστιος αριθμός Ελλήνων, κυρίως από τις βόρειες αγροτικές περιοχές της χώρας μας, φεύγει εκείνη την εποχή στην Ευρώπη και πιο πολύ στη Γερμανία, ζητώντας
δουλειά στις εκεί αγορές. Όσο η ζήτηση από τα κράτη αυτά ήταν μεγάλη, τότε τα 3 προβλήματα αποκατάστασής τους ήταν σχετικά εύκολα. Ήταν τόσο σοβαρό το ζήτημα της
μετανάστευσης για το ελληνικό κράτος, που άρχισε να απασχολεί και τις κυβερνήσεις, που προσπάθησαν να έρθουν σε μια συνεννόηση με τα κράτη που δέχονται τους μετανάστες.
Με ειδικές συμβάσεις, που κλείνονται σε διακρατικό επίπεδο, ολόκληρες αποστολές στέλνονται για να δουλέψουν στα ξένα εργοστάσια.
Το όφελος είναι, από μεν την πλευρά του κράτους που στέλνει τους μετανάστες, ότι λύνει κατά ένα μέρος το ζήτημα της ανεργίας κι από την δε πλευρά αυτού που δέχεται
τους μετανάστες, ότι μπορεί να ελέγχει καλύτερα τον ξένο εργαζόμενο από ό,τι τον ντόπιο και να τον ανταμείβει λιγότερο από τον τελευταίο.
Η Ελλάδα χώρα υποδοχής μεταναστών Όπως και στη Νότια Ευρώπη, η εμπειρία της μετανάστευσης προς την Ελλάδα είναι
πρόσφατο σχετικά φαινόμενο. Η μετανάστευση εντείνεται στις αρχές της δεκαετίας του 1990, με εκτεταμένες ‘παράνομες’ αφίξεις, κυρίως από τη γειτονική Αλβανία. Η μεγάλη
πλειονότητα των μεταναστών στην Ελλάδα παρέμειναν χωρίς χαρτιά έως την πρώτη διαδικασία νομιμοποίησης του 1997-1998 και αυτές που ακολούθησαν από το 2000 και
έπειτα. Η απογραφή του 2001 κατέγραψε περίπου 800.000 ξένους υπηκόους στην Ελλάδα, που ανέρχονται σε ποσοστό 7,3 % του συνολικού πληθυσμού: από αυτούς,
περισσότεροι από τους μισούς προέρχονται από την Αλβανία, ενώ επιπλέον ένα 16,2% από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την πρώην Σοβιετική Ένωση. Εκτιμήσεις
ανεβάζουν το σύνολο σε ένα εκατομμύριο, καταμετρώντας πρόσφατες αφίξεις και μετανάστες ελληνικής καταγωγής (ομογενείς) που ανήκουν σε διαφορετικό νομικό
καθεστώς. Οι περισσότεροι μετανάστες εργάζονται στις κατασκευές, τη γεωργία, τη μεταποίηση και ποικίλες χαμηλής ή μέσης ειδίκευσης υπηρεσίες (στον τουρισμό, τη σίτιση,
οικιακές υπηρεσίες, κλπ.). Μέχρι τα μέσα του 2003, περίπου 580.000 μετανάστες είχαν νομιμοποιηθεί. Ο ορισμός των μεταναστών, στην Ελλάδα, με νομικούς όρους είναι αποσπασματικός
και διφορούμενος. Ο νομικός όρος "αλλοδαπός" αναφέρεται σε όλους όσους δεν έχουν ελληνική υπηκοότητα, αλλά τυπικά χρησιμοποιείται μόνο για τους υπηκόους τρίτων χωρών
(εξαιρώντας π.χ. τους υπηκόους της Ε.Ε.). Σε αυτόν περιλαμβάνονται οι παρακάτω κατηγορίες: - Ξένοι υπήκοοι που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα και έχουν άδεια παραμονής και
εργασίας (Μετανάστες με τα απαραίτητα έγγραφα) - Ξένοι υπήκοοι που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα παράνομα, χωρίς άδεια παραμονής
ή εργασίας σε ισχύ (Μετανάστες χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα) - Αυτοί που ζητούν άσυλο και άμεσα εξαρτώμενα μέλη που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα
με την πρόθεση να κάνουν αίτηση ασύλου - Πρόσφυγες που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα έχοντας αποκτήσει το καθεστώς του
πρόσφυγα από τις αρμόδιες αρχές. Στις παραπάνω κατηγορίες προστίθενται οι Έλληνες μετανάστες ή μετανάστες ελληνικής καταγωγής: - Παλιννοστούντες ομογενείς, οι οποίοι είναι υπήκοοι των νέων ανεξάρτητων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, ελληνικής καταγωγής, και μπορούν να αποκτήσουν την ελληνική υπηκοότητα, αν το επιθυμούν.
- Ομογενείς, οι οποίοι έχουν αλβανική υπηκοότητα, είναι ελληνικής καταγωγής και έχουν τη δυνατότητα ειδικής άδειας παραμονής και εργασίας τρίχρονης. «Όλοι οι πόλεμοι είναι πόλεμοι ενάντιοι στα παιδιά»
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90 ένοπλες συρράξεις και έκτακτες καταστάσεις επείγουσας ανάγκης χτύπησαν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά. Παιδιά
εκτοπίστηκαν μέσα στην ίδια τους τη χώρα ή έγιναν πρόσφυγες μέσα στην ταραχή των ενόπλων συρράξεων. Στη δεκαετία που μεσολάβησε από την υιοθέτηση της Σύμβασης για
τα Δικαιώματα του Παιδιού, το 1989, πάνω από 2.000.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και πάνω από 6.000.000 παιδιά τραυματίσθηκαν ή έμειναν ανάπηρα σε ένοπλες συγκρούσεις,
12.000.000 παιδιά έμειναν άστεγα, τουλάχιστον 1.000.000 έμειναν ορφανά ή αποχωρίσθηκαν τους δικούς τους και 10.000.000 παιδιά έχουν ψυχολογικά τραύματα
λόγω πολέμου. Σύμφωνα με τη UNICEF το 50% των 57,4 εκατομμυρίων εκτοπισμένων ατόμων λόγω ενόπλων συρράξεων σε όλο τον κόσμο, είναι παιδιά. O πόλεμος είναι ένας
λόγος που αναγκάζει τα παιδιά να γίνονται πρόσφυγες.
Τα παιδιά-πρόσφυγες καταβάλλουν βαρύτατο τίμημα, υποσιτίζονται, μαστίζονται από ασθένειες, δεν εμβολιάζονται και δεν πάνε σχολείο. Κύριο μέλημα της UNICEF είναι
η συγκέντρωση και η καταγραφή των παιδιών προσφύγων, η ψυχολογική τους υποστήριξη, η επαναλειτουργία των σχολείων που έχουν καταστραφεί και η παροχή
ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στα παιδιά. Το ενδιαφέρον για τα παιδιά αποτελεί άλλωστε και μέσο αντιμετώπισης της βίας. Οι πόλεμοι δεν πρόκειται να εξαφανιστούν σε
μια νύχτα, αλλά η UNICEF σε συνεργασία με άλλους διεθνείς οργανισμούς - όπως η Ύπατη Αρμοστεία των Ην. Εθνών για τους Πρόσφυγες, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού
Σταυρού - ξέρει ότι μπορεί να συνεισφέρει στο να μετριάσει τις συνέπειες των πολέμων στα γυναικόπαιδα. Προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά-πρόσφυγες.
Οι μεγάλοι κίνδυνοι που απειλούν τα προσφυγόπουλα. Μεγάλα προβλήματα αντιμετωπίζουν εκατομμύρια πρόσφυγες με τις οικογένειές
τους και υπογραμμίζει τους σοβαρούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα προσφυγόπουλα. Οι κίνδυνοι αυτοί είναι: 1. Κίνδυνοι κατά τη διάρκεια της φυγής τους από τις εστίες τους. Βία, ασθένειες, πείνα ή
και θανάτου καθώς προσπαθούν να διαφύγουν. Μπορεί να χωρισθούν από τις οικογένειές τους και διατρέχουν τον κίνδυνο να στρατευθούν δια της βίας σε ένοπλες ομάδες, να
πέσουν θύματα trafficking, επικίνδυνης εργασίας ή και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. 2. Κίνδυνοι στους προσφυγικούς καταυλισμούς. Ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων που
συνωστίζονται σε συνθήκες φτώχειας σε καταυλισμούς εσωτερικά εκτοπισμένων πληθυσμών και σε προσφυγικά στρατόπεδα αυξάνουν τους κινδύνους ασθενειών, βίας,
κακομεταχείρισης και εκμετάλλευσης. Τα προσφυγόπουλα αντιμετωπίζουν διακρίσεις και μερικές φορές φυλάκιση καθώς συχνά δεν έχουν ταυτότητα ή επίσημα χαρτιά.
3. Έλλειψη νόμιμης αναγνώρισης. Αρκετές χώρες δεν έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1951 για τους πρόσφυγες και δεν αναγνωρίζουν εσωτερικά εκτοπισμένους
πληθυσμούς μέσα στα εθνικά τους σύνορα.
Η UNICEF αναπτύσσει μεγάλα προγράμματα σε όλο τον κόσμο και προσπαθεί να βοηθήσει τα εσωτερικά εκτοπισμένα παιδιά και τα παιδιά πρόσφυγες και τις οικογένειές τους:
* Προγράμματα για την επιβίωση των εκτοπισμένων πληθυσμών (παροχή νερού & υγιεινής, τροφής και ιατρικών υπηρεσιών).
* Προγράμματα για τον αφοπλισμό, αποστράτευση και επανένταξη πρώην παιδιών στρατιωτών. * Προγράμματα για την πρόσβαση σε εκπαίδευση και άλλες βασικές υπηρεσίες.
* Προγράμματα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης επάνω στα ζητήματα των δικαιωμάτων των παιδιών και την προστασία τους.

Παιδιά Μετανάστες

Με τα πλέον μελανά χρώματα περιγράφει την τύχη των παιδιών που φτάνουν παράνομα στην Ελλάδα. Εκτιμάται ότι μόνο φέτος πέρασαν ήδη τα σύνορα χωρίς κανέναν
από τους γονείς τους περίπου 2.500 παιδιά κάθε ηλικίας. Η ευθύνη για τα ασυνόδευτα παιδιά-μετανάστες σήμερα επιμερίζεται σε διάφορους κρατικούς φορείς (αστυνομία,
υπηρεσίες Υπουργείου Υγείας, εισαγγελείς ανηλίκων). Αυτά τα παιδιά βρίσκουν καταφύγιο στη χώρα μας. Έτσι, είναι πλέον αθώα από τα θύματα ενόπλων συγκρούσεων και άθλιων
κοινωνικών συνθηκών σε τρίτες χώρες. Τα παιδιά, αυτά καταλήγουν είτε σε ανεξέλεγκτες συνθήκες διαβίωσης στη χώρα μας, είτε σε χωρίς κανένα έλεγχο μετάβαση σε χώρες της
ΕΕ, όπου είναι εκτεθειμένα στην εμπορία ανθρώπων, την παιδική πορνεία, την εκμετάλλευση και κακοποίησή τους. Παράδεισο για τους traffickers χαρακτηρίζει τις
ισχύουσες συνθήκες στην Ελλάδα, μια ερευνήτρια του Παρατηρητηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Τη συστηματική αποτυχία παροχής προστασίας στους ασυνόδευτους
ανηλίκους μετανάστες που φθάνουν στην Ελλάδα καταγγέλλει, ενώ υποστηρίζει πως περίπου 1000 ασυνόδευτα παιδιά, μετανάστες και αιτούντες άσυλο, εκτιμάται ότι θα έχουν
φτάσει στην Ελλάδα μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους Χορήγηση ασύλου Όσον αφορά στη χορήγηση ασύλου, για τα παιδιά ισχύει ακριβώς ό,τι και για τους
ανήλικους, ωθώντας τα σε ριψοκίνδυνα ταξίδια για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με παράνομο τρόπο, με αποτέλεσμα να φτάνουν στην Ελλάδα, ως χώρα εισόδου τους, με βάση των
κανονισμό Δουβλίνο ΙΙ της Ε.Ε. Άστεγα παιδιά μετρούν τ' άστρα Πλήθος παιδιών δεν έχουν στέγη, αφού το υπ. Υγείας χρηματοδοτεί μόλις 200
θέσεις σε κέντρα μέριμνας. Έτσι, κοιμούνται σε πάρκα και σε διαμερίσματα με άγνωστους ενήλικες. “Δεν μένω πουθενά. Κρυώνω σε όλο το κορμί μου. Δεν αισθάνομαι ασφαλής.
Κάνω βόλτες μέχρι τη μία ή τις δύο το πρωί” είπε ο Αντίσα Π. από τη Νιγηρία, άστεγο παιδί που κοιμάται απροστάτευτο σε πάρκα, παρότι έχει ζητήσει άσυλο.

Κέντρα κράτησης

Στα κέντρα κράτησης οι συνθήκες είναι απάνθρωπες, ενώ όταν τα παιδιά απελευθερώνονται από αυτά, μένουν εντελώς απροστάτευτα, με μοναδικό “εφόδιο” μια
διαταγή απέλασης, στην οποία αναγράφεται η υποχρέωση να εγκαταλείψουν τη χώρα εντός 30 ημερών, με τον τρόπο να παραλείπεται. “Δεν είχα κρεβάτι, μόνο μια κουβέρτα. Η
κουβέρτα ήταν βρώμικη και είχε πολλά ζωύφια που τσιμπούσαν. Δεν μπορούσαμε να κοιμηθούμε.”, είπε η Σαρζάντ Π., ένα δωδεκάχρονο κορίτσι από το Αφγανιστάν, που
συνελήφθη και κρατήθηκε σε φυλάκιο στον Έβρο.



1. Μοντέλα εκπαιδευτικής πολιτικής

Τα μεταναστευτικά ρεύματα μεταβάλλουν τα δεδομένα στις χώρες εισόδου, οι οποίες, εκτός των άλλων προκλήσεων, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν και εκείνη της
εκπαίδευσης όπως διαμορφώνεται από τη νέα πραγματικότητα, δηλαδή την πολυπολιτισμικότητα του μαθητικού πληθυσμού. Αν και οι πολιτικές που υιοθετούνται
από τις διάφορες χώρες διαφέρουν, ανάλογα με την ιστορία τους, σε θέματα μετανάστευσης, τη γενικότερη πολιτική τους καθώς και την εθνική τους ταυτότητα,
κοινός άξονας και στόχος φαίνεται να είναι ο συνδυασμός ομαλής ένταξης στο σχολικό σύστημα, και παράλληλα, η διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας, δηλαδή της
επίσημης κυρίαρχης ταυτότητας. Σε επίπεδο κοινωνικής και κατ΄ επέκταση εκπαιδευτικής πολιτικής, ακολουθήθηκαν πολιτικές οι οποίες θα μπορούσαν να συνοψιστούν σε πέντε μοντέλα.28
Α) Το αφομοιωτικό μοντέλο. Η προσέγγιση αυτή που κυριάρχησε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄60, έχει ως βάση τη θέση ότι, στο σύγχρονο εθνικό κράτος δεν
υπάρχουν μειονότητες, και ως εκ τούτου, οι διάφορες εθνικές ή μεταναστευτικές ομάδες θα πρέπει να ενταχθούν στο εθνικό σύνολο, προκειμένου να εξασφαλισθεί η
συνοχή του κράτους. Έτσι, το σχολείο είναι μονογλωσσικό και μονοπολιτισμικό και έχει ως στόχο, να βοηθά όλα τα παιδιά να αποκτήσουν επάρκεια στην εθνική γλώσσα
και τον πολιτισμό, συνακόλουθα, το πρόγραμμά του προσαρμόζεται με αυτήν τη θέση. Στο πλαίσιο αυτό, η ένταξη παιδιών διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης,
όπως οι αλλοδαποί, αντιμετωπίζεται ως «παιδαγωγικό πρόβλημα», υπό την έννοια ότι οι μαθητές αυτοί πρέπει να ξεπεράσουν την άγνοιά τους στη γλώσσα της χώρας
υποδοχής. Η συμμετοχή των αλλοδαπών μαθητών σε ποσοστό 30% στο μαθητικό πληθυσμό θεωρείται ως μέτρο, που αφενός, δεν δημιουργεί προβλήματα στην πρόοδο
όλων των μαθητών και αφετέρου, δεν δημιουργεί εντάσεις στο σχολείο, καθώς δεν προκαλεί αντιδράσεις από τους γονείς των γηγενών μαθητών.
Β) Το μοντέλο της ενσωμάτωσης. Η θεώρηση αυτή αντιλαμβάνεται τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά μιας εθνικής ομάδας ως συστατικό στοιχείο της νέας ταυτότητας και
κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες των εθνικών ομάδων γίνονται αποδεκτές στο βαθμό, όμως, που δεν εμποδίζουν την ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο και δεν προκαλούν
φανερά τις κυρίαρχες πολιτισμικές παραδοχές. Στο χώρο της εκπαίδευσης, με τη θέση αυτή, περιλαμβάνονται ενέργειες για τη διδασκαλία της γλώσσας των μεταναστών καθώς και πιο αναλυτικά προγράμματα σχολικής και κοινωνικής ενίσχυσης των παιδιών τους, προκειμένου να ενσωματωθούν στο σχολείο και την κοινωνία. Η έμφαση, όπως και στην προηγούμενη θεώρηση, δίνεται στην ενσωμάτωση των
παιδιών, με διαφορετική γλωσσική και πολιτισμική προέλευση, στις κοινωνίες των χωρών υποδοχής, με τρόπο που να διασφαλίζεται η γλωσσική και πολιτισμική ομοιογένεια των κοινωνιών αυτών.
28 Η προτεινόμενη κατηγοριοποίηση, φαίνεται να τυγχάνει ευρύτερης αποδοχής. Νικολάου Γ., 2000, σ.119-135, και Ζωγράφου Α., 2003, σ. 60, και Σκλάβου Κ., 2004, σ.17. 21


Ε.Κ.Κ.Ε. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Γ) Το πολυπολιτισμικό μοντέλο. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, δεν είναι σαφώς οριοθετημένες οι έννοιες «διαπολιτισμική εκπαίδευση» και «πολυπολιτισμική
εκπαίδευση». Αναγνωρίζοντας αυτήν την έλλειψη το Εθνικό Συμβούλιο για τις Κοινωνικές Σπουδές στις ΗΠΑ, παρουσίασε ένα κείμενο, το 1991, με τα βασικά
σημεία και τους στόχους της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης. Πρόκειται για ένα κείμενο, το οποίο βασίστηκε στον οδηγό ενός προγράμματος σπουδών και
αποτελείται από 23 σημεία, τα οποία συνιστούν τις κατευθυντήριες γραμμές για τους στόχους και την εφαρμογή της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης.29 Ιστορικά στις ΗΠΑ,
όπου το ίδιο το κράτος αυτοπροσδιορίσθηκε σαν ένα πολυεθνοτικό έθνος, εφόσον οι μετανάστες είχαν σκοπό τους τη μόνιμη εγκατάσταση, στόχος ήταν η συγχώνευση
των διαφορών και η δημιουργία, μέσω αυτής της συγχώνευσης, του Αμερικανού πολίτη.30 Το μοντέλο της αφομοίωσης που υπηρετούσε η πολιτική του “melting pot”
(χωνευτήρι), δηλαδή: αφομοίωση όλων των μεταναστών με πρότυπο την κουλτούρα WASP (White Anglo-Saxon Protestant), θεωρήθηκε αποτυχημένο και γι΄αυτό, στη
δεκαετία του ’70, υιοθετείται το μοντέλο της πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Στη συνέχεια, η εφαρμογή αυτού του μοντέλου εξαπλώθηκε στην Ευρώπη, τον Καναδά
και την Αυστραλία. Βέβαια, σε οποιαδήποτε ανάλυση των εφαρμογών της πολυπολιτισμικότητας σε ΗΠΑ και Ευρώπη οφείλουμε να λάβουμε υπόψη τα δομικά
χαρακτηριστικά των διαφορετικών κοινωνιών. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, η μετανάστευση προηγείται του έθνους-κράτους, αντίθετα, στην Ευρώπη, ενώ το Έθνος
συστήνεται ανά τους αιώνες, η μαζική μετανάστευση εμφανίζεται μόνο στα μέσα του 18ου αιώνα.31 Βασική θεώρηση αυτού του μοντέλου είναι ότι, η κοινωνία δεν είναι πολιτισμικά
ομοιογενής, αλλά αποτελείται από διαφορετικές και με ιδιαιτερότητες ομάδες, κατ΄ επέκταση οι πολιτικές ενθαρρύνουν τη διατήρηση των πολιτισμικών παραδόσεων και
ιστορικών στοιχείων των διαφόρων ομάδων και τονίζουν την ενότητα μέσα στη διαφορετικότητα. Αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών είναι η εδραίωση μιας
κοινωνίας, που είναι μεν πολυπολιτισμική, αλλά η κάθε ομάδα ζει σχετικά απομονωμένη από την άλλη.32 Μια τέτοια, όμως, πολυπολιτισμική κοινωνία δεν είναι
πετυχημένη, εφόσον αναγνωρίζοντας τα διακριτά στοιχεία, εδραιώνει τις διαχωριστικές γραμμές, αναπαράγει τα διαφοροποιητικά πολιτιστικά / εθνοτικά
χαρακτηριστικά και παραμερίζει το βασικό κοινωνικό και οικονομικό παράγοντα.33 Στον τομέα της εκπαίδευσης αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα της γνώσης από το
παιδί του εθνικού πολιτισμού και της εθνικής του παράδοσης, ως προϋπόθεση της 29 Όλο το κείμενο είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα www.ncss.org.
30 Οι μετανάστες που ήταν ευρωπαϊκής προέλευσης, μετανάστευαν στις ΗΠΑ με σκοπό τη μόνιμη εγκατάσταση και ως εκ τούτου, ο ορισμός «μετανάστης» δεν είχε αρνητική φόρτιση, αντίθετα με ότι
συνέβη αργότερα στην Ευρώπη. Ωστόσο, πέρα από τα επιφαινόμενα, το “melting pot” είναι επιλεκτική διαδικασία και δομείται επάνω σε ρατσιστικές βάσεις και πρότυπα, εφόσον αποκλείει από
το μοντέλο της συγχώνευσης τους μαύρους και τους Λατινοαμερικάνους, δημιουργώντας ένα διαχωριστικό κράτος με πολίτες πρώτης και δεύτερης κατηγορίας (το μοντέλο WASP: White Anglo-
Saxon Protestant). 31 Στις δυτικό-ευρωπαϊκές δημοκρατικές χώρες, όπου το έθνος προϋπήρξε του κράτους, και όπου, από τα μέσα περίπου του περασμένου αιώνα, μετατράπηκαν από αποικιοκρατικές χώρες σε χώρες
υποδοχής μεταναστών, η γέννηση, η κυρίαρχη αντίληψη για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση καθώς και η εξέλιξη αυτής διαφέρει σημαντικά από την αντίστοιχη στις ΗΠΑ. Περισσότερα για τη σχέση
ευρωπαϊκών χωρών με τις πρώην αποικίες τους και την εδραίωση των διακρίσεων. Balibar E., 1988, p.130, Lorcerie F., 2003, p. 58-59, Elias N, 1991, p. 273, King R., 2000, p. 4. 32 ΜάρκουΓ., 1996, σ. 13-14.
33 J. A. Blanks, 1976. στο Martine Abdallah-Pretceille, 2004, σ. 31-34. 22

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

βελτίωσης της σχολικής του επίδοσης, καθώς και της εξάλειψης των διακρίσεων στις εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Σε αυτό το πλαίσιο, τα εκπαιδευτικά προγράμματα
λαμβάνουν υπόψη τις γλωσσικές και πολιτισμικές δραστηριότητες των παιδιών των μεταναστών και έχουν στόχο την καλλιέργεια σε όλους τους μαθητές του σεβασμού
και της ανοχής για άτομα με διαφορετική εθνική, πολιτισμική, φυλετική και θρησκευτική προέλευση. Εφόσον βασική οπτική για τα κοινωνικά φαινόμενα δεν
αποτελεί μόνο ο κυρίαρχος πολιτισμός, αλλά και κάθε πολιτισμός χωριστά και όλοι μαζί ως σύνολο, τα παιδιά διδάσκονται να σέβονται όλους τους πολιτισμούς.
Δ) Το αντιρατσιστικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό αναπτύχθηκε στα μέσα και το τέλος της δεκαετίας του ΄80 κυρίως στην Αγγλία και την Αμερική. Εδώ το
ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους θεσμούς και τις δομές της κοινωνίας και ως βασικοί στόχοι αναφέρονται: α) η εξασφάλιση της ισότητας στην εκπαίδευση για όλα
τα παιδιά ανεξαρτήτως της εθνικής/φυλετικής τους προέλευσης, κάτι που προϋποθέτει το μετασχηματισμό των δομών και των συστημάτων που ευνοούν την
ανισότητα, β) η δικαιοσύνη που το κράτος οφείλει να δείχνει σε όλους και γ) η χειραφέτηση και η απελευθέρωση από ρατσιστικά πρότυπα.34
Ε) Το διαπολιτισμικό μοντέλο. Η θεώρηση περί διαπολιτισμικότητας προβλήθηκε ως μία αναγκαιότητα επιβεβλημένη στη σύγχρονη εποχή, τόσο από τις σημαντικές
μετακινήσεις πληθυσμών όσο και από την αμφισβήτηση της ηθικής και δημοκρατικής νομιμοποίησης των αφομοιωτικών προσεγγίσεων. Ειδικότερα για τον τομέα της
εκπαίδευσης, θεωρείται ότι η διαπολιτισμική εκπαίδευση είναι η παιδαγωγική απάντηση στα προβλήματα που ανακύπτουν σε μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική
κοινωνία, με βασικές αρχές που είναι: α) εκπαίδευση για συναίσθηση, β) εκπαίδευση για αλληλεγγύη, γ) εκπαίδευση για διαπολιτισμικό σεβασμό, δ) εκπαίδευση εναντίον
του εθνικιστικού τρόπου σκέψης. Κατά τον Δαμανάκη στην ανάλυση της διαπολιτισμικής προσέγγισης αναφέρονται τα τρία αξιώματα της διαπολιτισμικής
θεωρίας: α) το αξίωμα της ισοτιμίας των πολιτισμών, β) το αξίωμα της ισοτιμίας του μορφωτικού κεφαλαίου ατόμων διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης και γ) το
αξίωμα της παροχής ίσων ευκαιριών.35 Χωρίς να παρατηρούνται μεγάλες αποκλίσεις στην ουσία της παραπάνω κατηγοριοποίησης, σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη σε περιοχές της Ευρώπης
(Ολλανδία, Αγγλία, Σκωτία, Δανία, Σουηδία, Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία), καταδείχθηκε ότι οι διαπολιτισμικές εκπαιδευτικές πρακτικές που ακολουθούνται
μπορούν να περιγραφούν σε τέσσερα μοντέλα, αν και, όπως αναφέρεται, υπάρχουν περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται ένας συνδυασμός τους. Επίσης, παρατηρήθηκε ότι,
στην πράξη ενώ χρησιμοποιείται κοινή ορολογία, εφαρμόζονται διαφορετικές πρακτικές και στην πραγματικότητα πρόκειται για εντελώς ανόμοια μοντέλα, τα
οποία έχουν πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα.36 Α) Το προσαρμοστικό μοντέλο. Με βασική υπόθεση ότι η κοινωνία είναι
ομοιογενής και περιλαμβάνει μία μόνο κουλτούρα, το μοντέλο αυτό προϋποθέτει ότι τα παιδιά από εθνοτικές μειονότητες θα μάθουν την κυρίαρχη γλώσσα και κουλτούρα
όσο το δυνατόν γρηγορότερα, κατά συνέπεια, στη διδασκαλία δεν δίνεται καμιά ιδιαίτερη προσοχή στην πολιτισμική προέλευση των παιδιών, αλλά αντίθετα δίνεται
34 Γεωργογιάννης Π., 1999, σ. 49. 35 Essinger από Δαμανάκης Μ., 1997, σ.103. 36 Vandenbroeck M., 2004, 110-112. 23

Ε.Κ.Κ.Ε. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

έμφαση στην κυρίαρχη κουλτούρα, με απώτερο στόχο «να προσαρμοστούν τα παιδιά». Β) Το μεταβατικό μοντέλο. Στην προκειμένη περίπτωση ο στόχος είναι ίδιος με
τον προηγούμενο, αλλά ταυτόχρονα, με μέτρα που λαμβάνονται, διευκολύνεται η μετάβαση από την οικογενειακή κουλτούρα στην κυρίαρχη.
Γ) Το μοντέλο επαφής. Το μοντέλο αυτό επικεντρώνεται λιγότερο στην προσαρμογή των εθνικών μειονοτήτων και περισσότερο στην προώθηση της επαφής
μεταξύ παιδιών και ανθρώπων που προέρχονται από διάφορα πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στην εκπαίδευση, στόχος είναι τα παιδιά να δέχονται τους άλλους και
η διδασκαλία να εμποδίζει τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις. Δ) Το μοντέλο πολιτισμικής μεταβολής. Δεν είναι επιθυμητή η προσαρμογή των
εθνικών μειονοτήτων. Κάθε κουλτούρα διαθέτει τα δικά της επιτεύγματα και σε αυτή τη βάση λαμβάνονται τα χαρακτηριστικά που θα βοηθήσουν περισσότερο τα παιδιά.
Έτσι, αναδύεται ένα νέο πολιτισμικό μείγμα, στο οποίο θα βρεθούν στοιχεία από διάφορες πολιτισμικές προελεύσεις.





Γ1.ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ )


ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ακόμα και όταν η οικογένειά τους δεν πλήττεται άμεσα οικονομικά, τα παιδιά νιώθουν άγχος, ανασφάλεια και φόβο για το μέλλον, επηρεαζόμενα από τη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί. Η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών στη χώρα μας αφενός αποτελεί το βασικό θέμα προβολής από τα ΜΜΕ. Αφετέρου, σε ατομικό επίπεδο, κάθε έλληνας πολίτης επιδίδεται σε μια προσπάθεια να νοηματοδοτήσει τη δυσάρεστη κατάσταση που βιώνει τον τελευταίο καιρό. Οι άνθρωποι, εθισμένοι μάλλον στον καταναλωτισμό, ακόμη και όσοι δεν πλήττονται αισθητά από την κρίση (οι λεγόμενοι έχοντες και κατέχοντες), φαντασιωσικά και μόνο –υπό το κράτος της επερχόμενης απώλειας– βιώνουν άγχος, θλίψη και φόβο. Η διαφορά, βέβαια, των υψηλότερων από τις χαμηλότερες οικονομικές τάξεις έγκειται στο διαφορετικό μέγεθος των επιπτώσεων της κρίσης.

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΔΟΜΉ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ


Οι οικονομικές πιέσεις προκαλούν εντάσεις και σε ενδοοικογενειακό επίπεδο, επειδή οι γονείς καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τα οικονομικά τους και να οριοθετήσουν τις ανάγκες των ίδιων και των παιδιών τους.

Το μοντέλο της οικογένειαςέχει αλλάξει. Τα διαζύγια έχουν αυξηθεί (η συχνότητά τους σήμερα στην Ελλάδα αγγίζει το 27%), το ίδιο και η υπογεννητικότητα (σήμερα μια οικογένεια γεννά κατά μέσον όρο 1,2 παιδιά), αλλά και οι μονογονεϊκές οικογένειες και οι άγαμες μητέρες. Η αναγκαστική πια απουσία της μητέρας από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του παιδιού προκαλεί συναισθηματικά προβλήματα στο ίδιο (έλλειψη βασικής ασφάλειας που εγκαθιδρύεται στα πρώτα χρόνια της ζωής). Οι γονείς, ενοχοποποιημένοι από την πολύωρη απουσία, υπερκαλύπτουν τις ψυχικές ανάγκες των παιδιών με υλικά αγαθά. Mπροστά στην οικονομική κρίση, θα παρατηρηθούν μεταβολές στη δομή της συζυγικής οικογένειας, σύγχυση ρόλων και δυσκολία ταύτισης των παιδιών με τους γονείς. Οι γονείς, βιώνοντας τον φόβο για τη νέα δύσκολη αυτή κατάσταση, θα κληθούν να επαναπροσδιορίσουν τις ανάγκες αυτών και των παιδιών τους. Η διαχείριση του δικού τους πένθους θα τους απομακρύνει συναισθηματικά από τα παιδιά. Οργισμένοι από τη βίαιη αφαίρεση εν μία νυκτί κεκτημένων από χρόνια δικαιωμάτων τους, θα μεταθέσουν τις ευθύνες κυρίως στους άλλους. Τα παιδιά θα επιδίδονται περισσότερο στην ανεύρεση συντρόφων ή φίλων μέσα από το Διαδίκτυο. Το συναισθηματικό κενό μέσα και έξω από τη σχέση, σε συνδυασμό με την παρακμή του ιδεολογικού συστήματος και του συστήματος ηθικών αξιών αλλά και την απαξίωση του πολιτικού συστήματος και την αποστασιοποίηση από τις θρησκευτικές αξίες, μπορεί να τα οδηγήσει στην ανάγκη χρήσης διεγερτικών ουσιών, σε βίαιες παραπτωματικές συμπεριφορές και σε εσωστρέφεια και εγωκεντρικότητα.

Τα παιδιά, από την άλλη, θα βιώσουν ένα επισφαλές και αβέβαιο κλίμα, εξαιτίας αυτού του επαναπροσδιορισμού, ενώ είναι πιθανό να μείνουν και χωρίς την προστασία των γονιών. Αυτό γεννά στα ίδια φόβο, υπαρξιακό πόνο και έντονο θυμό. Ο θυμός αυτός ενισχύει επιθετικές ή ακόμη και παραβατικές συμπεριφορές.
Οι νέοι, έχοντας πνευματικά και μορφωτικά προσόντα ανώτερα των υποβαθμισμένων και χωρίς προοπτική εξέλιξης εργασιακών θέσεων που προσφέρονται, θεωρούν ότι ο γάμος είναι απαγορευτικός, εφόσον αδυνατούν να συντηρήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό. Αυτό φανερώνει ότι οι επιπτώσεις της κρίσης θα επεκταθούν όχι μόνο στο θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού και του αντικρίσματος του επαγγέλματος, όπου ο φόβος της απόλυσης, η μείωση των ωρών εργασίας και των μηνιαίων απολαβών θα είναι μία απτή πραγματικότητα. Θα επιφέρει και ένα αίσθημα έντονης δυσφορίας και χαμηλής αυτοεκτίμησης στους γονείς και εγωκεντρικές τάσεις στα παιδιά, οι οποίες αναδύονται ως αντισταθμιστικός μηχανισμός μπροστά στον φόβο για το μέλλον.

http://familylife.gr/el/eimai-mama-gynaika/psychologia/225-paidia-kai-oikonomiki-krisi


ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΑΙΩΜΑΤΑ
Πολύ πρόσφατα ακόμα, όποτε μιλούσα με γονείς για θέματα που αφορούσαν τα παιδιά και τη σχέση τους με ταχρήματα, έμενα με την εντύπωση ότι υπήρχε μια σχετική αμηχανία, κάπως σαν να αγγίζαμε ένα θέμα ταμπού: «παιδιά είναι, δικαιούνται κάτι παραπάνω», «αυτά τα θέματα δεν είναι για τα παιδιά», «και μήπως μπορεί ένα παιδί να καταλάβει;», «πώς να το κακοκαρδίσεις όταν σου ζητάει κάτι;» ήταν οι συνηθισμένες σκέψεις και ανησυχίες των γονιών.
Επίσης γινόταν σαφές ότι για τους περισσότερους η μεγαλύτερη έγνοια ήταν πώς θα διατηρήσουν ανέπαφο τον τρόπο ζωής των παιδιών τους ακόμη κι αν αυτός ήταν συχνά εντελώς ασύμβατος με την πραγματική οικονομική κατάσταση της οικογένειας (πολλά και ακριβά παιχνίδια, ρούχα, αξεσουάρ, είδη σπορ, μαθήματα, σχολεία, έξοδοι, διασκέδαση) κάτι που συνήθως κατάφερναν με μεγάλη προσωπική προσπάθεια και θυσίες. Παραμένει υπό συζήτηση, κατά πόσο αυτή η –παράδοξα υπερπροστατευτική- στάση είναι τελικά προς όφελος των παιδιών.
Τα πράγματα όμως αλλάζουν και όσο κι αν θα το θέλαμε δεν μπορούμε να αφήνουμε τα παιδιά έξω απ’ την πραγματικότητα της ζωής μας. Μέσα σε μία περίοδο πολύ σοβαρής οικονομικής κρίσης πολλές οικογένειες βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγάλες οικονομικές δυσκολίες, σημαντική μείωση των εσόδων τους, αβεβαιότητα, χρέη, ανεργία.

Τα παιδιά πρέπει και έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν, να συμμετέχουν σε όλα αυτά αλλά και να αισθάνονται ότι μπορούν, παρόλα αυτά, να συνεχίσουν να είναι παιδιά.
Άλλωστε «πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά, έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα…»
Τα παιδιά αντιλαμβάνονται, ακούνε, διαισθάνονται και «πιάνουν» και την παραμικρή αλλαγή στην διάθεση, τη συμπεριφορά, τις αντιδράσεις των ενηλίκων.
Πώς μπορούμε λοιπόν να τους μιλήσουμε για τις –οικονομικές- δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, που φοβόμαστε ότι θα αντιμετωπίσουμε, εμείς ή άλλοι άνθρωποι στο περιβάλλον τους, χωρίς να τα πανικοβάλλουμε, να τα αποθαρρύνουμε, να τα απογοητεύσουμε;

Ο RondConger, Αμερικανός καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, προτείνει «10 μυστικά για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αντιμετωπίσουν την οικονομική κρίση» (βασισμένα σε πολυετή έρευνα του για τις συνέπειες της αμερικανικής οικονομικής κρίσης του 1980 στα παιδιά).

1.Μην τους κρύβετε την αλήθεια. Τα παιδιά έτσι κι αλλιώς αντιλαμβάνονται τα πάντα. Δεν χρειάζεται να ξέρουν κάθε λεπτομέρεια, αλλά την αλήθεια, με λίγα και κατανοητά λόγια που ταιριάζουν στην ηλικία τους.
2.Αν έχετε αγωνία, παραδεχτείτε το. Όταν απλώς διαισθάνονται την αγωνία σας χωρίς να ξέρουν τι συμβαίνει, η απειλή είναι μεγαλύτερη γι’ αυτά.
3.Κρατήστε ανοιχτό το διάλογο. Αυτό τον καιρό που τα παιδιά ακούνε ειδήσεις, φήμες, διαδόσεις, συζητήσεις φροντίστε να είστε ο κύριος συνομιλητής τους που διαψεύδει, μετριάζει, βάζει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και καθησυχάζει αν χρειαστεί.
4.Ορίστε τις οικονομικές σας δυνατότητες. Καθίστε μαζί με τα παιδιά και εξηγείστε τους ότι πρέπει να περιορίσετε τα έξοδα σας. Βρείτε μαζί τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ο καθένας να συνεισφέρει, ιεραρχώντας τις ανάγκες του. Προσπαθήστε να κρατήσετε αυτό το κοινό οικονομικό πλάνο για τουλάχιστον ένα μήνα και εξετάστε μαζί το αποτέλεσμα.
5.Περιορίστε την ένταση. Πολύ πιθανό να είστε αγχωμένοι και ευερέθιστοι αλλά προσπαθήστε να διατηρήσετε την ηρεμία σας, μιλήστε με φίλους, βρείτε διεξόδους . Οι συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια είναι ίσως η μεγαλύτερη δοκιμασία που περνούν τα παιδιά σε τέτοιες περιόδους.
6.Διατηρήστε τις συνήθειες σας. Όταν όλα γύρω αλλάζουν, όλοι και πιο πολύ τα παιδιά έχουν ανάγκη από τις γνώριμες τους συνήθειες, τα κοινά γεύματα, τις ιστορίες το βράδυ, τις αγκαλιές και τα χάδια, που δίνουν αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας.
7.Ελέγξτε τις ειδήσεις. Θέλετε να ενημερώνεστε αλλά οι ειδήσεις είναι συχνά πιο τρομακτικές κι από θρίλερ. Γι΄ αυτό κάντε το καλύτερα χωρίς να βλέπουν και τα παιδιά μαζί.
8.Ελαττώστε το στρες στην οικογένεια. Προσπαθήσετε να μην αφήνετε να σας κατακλύζει το άγχος και να παραμένετε ψύχραιμοι. Βρίσκοντας τρόπους να καταπολεμήσετε το στρες, (κινηθείτε, ασχοληθείτε με κάτι που σας ευχαριστεί χωρίς να κοστίζει, κάντε ποδήλατο μαζί με τα παιδιά σας, ακούστε μουσική) βοηθάτε τον εαυτό σας και τα παιδιά.
9.Αφουγκραστείτε τα παιδιά. Αυτό τον καιρό φροντίστε να είσαστε λίγο πιο «συντονισμένοι» με τα παιδιά σας. Αν παρατηρήσετε στη συμπεριφορά τους ασυνήθιστες ενδείξεις άγχους ή στενοχώριας μιλήστε μαζί τους, ζητείστε από κάποιον άλλο ενήλικα που αγαπούν να περάσει χρόνο μαζί τους, συμβουλευθείτε τον παιδίατρο ή έναν ψυχολόγο.
10.Δώστε ελπίδα. Ευτυχώς τα παιδιά αντέχουν και προσαρμόζονται, αρκεί να νιώθουν ότι μπορούν να συνεχίσουν να βασίζονται στην οικογένεια τους. Δείξτε τους λοιπόν και πείτε τους το αυτονόητο: ότι όσο δύσκολα κι αν είναι τα πράγματα, εσείς θα κάνετε ό,τι μπορείτε για να καλυτερεύσουν.
http://www.mypsychologist.gr/el/published-articles/goneis-paidia-efivoi/15-2010-05-29-19-54-51


Πρέπει να μιλάμε στα παιδιά για τα οικονομικά μας;
Υπάρχουν δύο απόψεις για το κατά πόσο πρέπει τα παιδιά να είναι ενήμερα για την οικονομική κατάσταση της οικογένειας και τα προβλήματα. Η μία λέει πώς στην κατάλληλη ηλικία (γύρω στην πρώτη δημοτικού) τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν σε σχετικές συζητήσεις. Η άλλη άποψη το απορρίπτει και προτείνει να κρατάμε τα παιδιά μακριά από οικονομικά προβλήματα. Όμως ένα είναι σίγουρο! Είτε αποφασίσετε να μιλήσετε είτε όχι, δεν πρέπει να τους μεταδώσετε το άγχος σας.
Βέβαια σε μια τόσο έντονη κρίση, όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα, οι ειδικοί προτείνουν οι γονείς να μιλάνε με τα παιδιά τους και για τα οικονομικά. Άλλωστε, τα παιδιά και κυρίως οι έφηβοι, δεν είναι έξω από το πρόβλημα, αλλά στην καρδιά του, αφού πολλά μέτρα των κυβερνήσεων αφορούν την τωρινή ζωή τους και το δύσκολο μέλλον τους.
Οι γονείς και οι καθηγητές οφείλουν να ανοίξουν σοβαρό διάλογο με τα παιδιά για τις οικονομικές συνθήκες ανάλογα με την ηλικία τους και κυρίως για θέματα στα οποία εκείνα πρώτα εκφράζουν απορίες. Οι απόψεις που εκφράζουν γονείς και συγγενείς στα παιδιά θα πρέπει να κινούνται σε παράλληλα και όχι αντιφατικά επίπεδα. Οι οικογένειες σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με την οικονομική κατάστασή τους, είναι αναγκασμένες να κάνουν περικοπές και αυτό αφορά και τα παιδιά τους. Θα πρέπει, λοιπόν, να εξηγηθούν οι λόγοι αυτών των αλλαγών.
Όσον αφορά τους εφήβους, επειδή αναζητούν και τους υπευθύνους αυτής της κρίσης, οι ενήλικοι οφείλουν να είναι ειλικρινείς μαζί τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, οι συζητήσεις θα πρέπει να καταλήγουν και σε κάποια μηνύματα αισιοδοξίας, γιατί τα παιδιά απογοητεύονται πιο εύκολα.


http://www.yeskid.gr/kosmos-paidioy/anaptyksi/oikogeneiakos-proypologismos/oikogeneia-oikonomiki-krisi?page=4


ΤΕΛΕΙΩΝΟΝΤΑΣ
Για 100 εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο, αυτή τη χρονιά δεν χτύπησε το κουδούνι του σχολείου, απλούστατα γιατί δεν πηγαίνουν σχολείο επειδή δουλεύουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Πάνω από 246 εκατομμύρια παιδιά (ηλικίας 5 έως 17 ετών) στον κόσμο εργάζονται. Και δυστυχώς, αντίθετα από ό,τι θα νόμιζαν πολλοί, το φαινόμενο των εργαζόμενων παιδιών και των παιδιών που δεν πάνε στο σχολείο δεν είναι άγνωστο και στη χώρα μας. Το μέλλον γι' αυτά τα παιδιά διαγράφεται ζοφερό, καθώς δεν τους δίνεται καν η δυνατότητα να αναπτύξουν τις ικανότητές τους και να διευρύνουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους αλλά και την κοινωνική τους θέση μέσα από το σχολείο. Βασικά δικαιώματα του παιδιού όπως το δικαίωμα στη μόρφωση και το δικαίωμα στο παιχνίδι είναι άγνωστα γι' αυτά τα παιδιά. Κάποια δουλεύουν σε θορυβώδη κι επικίνδυνα εργοστάσια, άλλα στα χωράφια από την αυγή ως το σούρουπο, άλλα είναι θύματα της βιομηχανίας του σεξ. Πολλά είναι «αόρατα» κυριολεκτικά, καθώς δουλεύουν σε σπίτια ως οικιακοί βοηθοί, ή σε βιοτεχνίες κατασκευής χαλιών ή αθλητικών ειδών (π.χ. μπάλες στο Πακιστάν), συχνά με κάποια μορφή σκλαβιάς Κάποια τραυματίζονται σοβαρά ή πεθαίνουν πριν καν την εφηβεία. Και ας μην ξεχνάμε τα ψυχολογικά τραύματα και την καθυστέρηση στην πνευματική και σωματική ανάπτυξη ενός παιδιού που δουλεύει.

Η οικονομική συνεισφορά τους στον ελλιπή οικογενειακό προϋπολογισμό αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα που ωθεί τα παιδιά στην εργασία και κατ' επέκταση στην εκμετάλλευσή τους από πολύ μικρή ηλικία. Ο κυρίαρχος ρόλος του οικονομικού παράγοντα στην έναρξη της παιδικής εργασίας γίνεται φανερός αν εξετάσει κανείς την οικογενειακή προέλευση των παιδιών. Πρόκειται κυρίως για παιδιά οικονομικώς ασθενέστερων οικογενειών, αναλφάβητων και σε μεγάλο ποσοστό προσφύγων.

Η παιδική ηλικία δεν είναι σε όλες τις περιπτώσεις συνώνυμη με την ανεμελιά, το παιχνίδι και τα ξένοιαστα μαθητικά χρόνια, καθώς, εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο χάνουν νωρίς το παιδικό τους χαμόγελο και αναγκάζονται από την τρυφερή τους ηλικία να ενταχθούν στον σκληρό κόσμο της εργασίας.

Το φαινόμενο της παιδικής εργασίας στις υποανάπτυκτες xώρες...

Τα σκήπτρα στην παιδική εργασία κρατά η Ασία και οι χώρες του Ειρηνικού (122,3 εκατομμύρια παιδιά) και η Αφρική (50 εκατομμύρια) ενώ το φαινόμενο έχει υποχωρήσει -αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον όρο για τέτοια θέματα- στα 5,7 εκατομμύρια παιδιά...

Στις χώρες αυτές, η παιδική εργασία είναι μέρος της καθημερινότητας. Εκατομμύρια ανήλικα παιδιά εξαναγκάζονται να εργάζονται σε διάφορες, κατά κανόνα ανθυγιεινές εργασίες.

Εκατοντάδες χιλιάδες μικρά παιδιά πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, από εύπορους πολίτες των λεγόμενων "αναπτυγμένων χωρών", τόσο στις χώρες του τρίτου κόσμου όπου κατοικούν, όσο και σε άλλες χώρες, όπου προωθούνται παράνομα γι' αυτό το σκοπό. Μόνο στην Ευρώπη εργάζονται παράνομα από 200 έως 500 χιλιάδες ανήλικες ιερόδουλες.

Το θλιβερό αυτό κατάλογο συμπληρώνουν τα χιλιάδες παιδιά-θύματα που προωθούνται στις "αναπτυγμένες χώρες" αυτού του κόσμου είτε για να χρησιμοποιηθούν σαν πειραματόζωα είτε για εμπορία οργάνων.

Η παιδική εργασία στη γεωργία συμβαδίζει πολύ συχνά με μορφές δουλοπαροικίας. Οι πάμπτωχες οικογένειες των χωρικών, που είναι ακτήμονες ή έχουν ελάχιστη δική τους γη και δυσκολεύονται να επιβιώσουν, συχνά παγιδεύονται από το γαιοκτήμονα της περιοχής ή κάποιον τρίτο από τον οποίο δανείζονται κάποιο ποσό. Για να ξεπληρώσουν το χρέος τους υποχρεώνονται συνήθως να καταδικάσουν το παιδί τους να δουλεύει για λογαριασμό του πιστωτή/ εργοδότη. Η προσωπική παιδική δουλεία λόγω χρέους ανθεί σε διάφορα μέρη του πλανήτη: όχι μόνο στη νότια και νοτιοανατολική Ασία αλλά και στη Λατινική Αμερική και στην Αφρική. Τα παιδιά εργάζονται συνήθως σε εξαιρετικά σκληρές συνθήκες για μεγάλες περιόδους του χρόνου και πληρώνονται ελάχιστα έως καθόλου. Είναι κλειδωμένοι στα δωμάτια για αρκετές ώρες και μερικές φορές αλυσοδεμένοι. Μερικά από τα παιδιά απάγονται και πωλούνται αργότερα ως σκλάβοι. Οι εργοδότες μπορούν να χτυπήσουν τα παιδιά, να τα σημαδέψουν με πυρακτωμένα σίδερα, να τα κρεμάσουν ανάποδα από τα δέντρα ή ακόμη και να τα αφήσουν χωρίς φαγητό. Τα παιδιά καταλήγουν να είναι στο έλεος του εργοδότη.

Ορισμένοι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους σε μεσίτες και τα ανταλλάσσουν με χρήματα. Αναπτύσσεται έτσι ένα δουλεμπόριο παιδιών με σκοπό την καταναγκαστική εργασία ή τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Εκτιμάται ότι η εμπορία παιδιών είναι μια «επιχείρηση» με ετήσιο τζίρο ένα δισεκατομμύριο δολάρια και ότι τα θύματα φτάνουν το 1,2 εκατομμύρια παιδιά το χρόνο. Πρόκειται για ένα πραγματικά οικουμενικό πρόβλημα που συνδέει όλες τις χώρες και περιοχές του κόσμου, δημιουργώντας ένα σύνθετο πλέγμα παράνομων μετακινήσεων ανθρώπινων υπάρξεων.
Και βέβαια μία από τις φοβερότερες μορφές «παιδικής εργασίας» είναι η καταναγκαστική επιστράτευση παιδιών, που εξαναγκάζονται να συμμετάσχουν σε πολεμικές συρράξεις.

Ένας από τους τομείς που ανησυχούν περισσότερο τους διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με τα δικαιώματα των παιδιών είναι η εργασία στα ορυχεία. Σύμφωνα με υπολογισμούς στα ορυχεία εργάζονται περίπου ένα εκατομμύριο παιδιά και έφηβοι. Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά εργάζονται σε μικρές βιομηχανίες που δεν έχουν άδεια και τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας.

Ενδεικτικά, το σκηνικό στη Λατινική Αμερική είναι εφιαλτικό. Στη Βραζιλία 7 εκατομμύρια παιδιά αναγκάζονται ή υποχρεώνονται να εργάζονται. Στη Βραζιλία, στην Κολομβία και το Εκουαδόρ ένα ποσοστό 20% των παιδιών ηλικίας 10 με 14 χρόνων, εργάζεται σε σπίτια. Περισσότερα από 2 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 5 με 15 χρόνων εργάζονται σε αγροτικές δουλειές στη Γουατεμάλα, στην Ονδούρα, στην Νικαράγουα και στον Παναμά.

Η ελληνική πραγματικότητα...

Σύμφωνα με την έρευνα της Unicef η Ελλάδα κατατάσσεται στις αναπτυσσόμενες χώρες που εφαρμόζουν «ελλιπή και ανεπαρκή» μέτρα για την προστασία της μητρότητας και του παιδιού.

Τη διατύπωση αυτή, της Unicef, επαληθεύουν και τα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας. Τεράστιο είναι το πρόβλημα της προστασίας του παιδιού στη χώρα μας. Αναφορικά με τη νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων παιδιών, ελάχιστες φορές ισχύει. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία, τα δικαιώματα των ανήλικων εργαζομένων...καταπατώνται καθότι δεν εφαρμόζεται η ελληνική νομοθεσία που αφορά την απασχόληση των νέων. Το μεγαλύτερο ποσοστό των νεαρών απασχολούμενων που καταγράφηκε το 1996 (225 παιδιά ηλικίας 14 ετών και 9.210 νέοι 15-19 ετών στη Θεσσαλονίκη, 4.316 και 118.101 σε ολόκληρη τη χώρα) δεν απολαμβάνει τα εργασιακά του δικαιώματα και πέφτει θύμα εκμετάλλευσης κυρίως σε θέματα ωραρίου, συνθηκών εργασίας και ασφάλισης.

Η ελληνική νομοθεσία για την εργασία ανηλίκων στηρίζεται σε διεθνείς συμβάσεις. Συγκεκριμένα με το νόμο 1182/1181 (άρθρο 10 της σύμβασης 138) η Ελλάδα αναθεώρησε τις διεθνείς συμβάσεις των ετών 1919-1965 με την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων. Η ισχύουσα νομοθεσία για την εργασία ανηλίκων (Ν 1837/89) είναι προσαρμοσμένη στις διατάξεις της 138 διεθνούς σύμβασης εργασίας, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται σε παιδιά άνω των 14 ετών να εκτελούν ελαφρές εργασίες.

Οι τελευταίες προσπάθειες - για τον καθορισμό των προϋποθέσεων εργασίας των ανηλίκων έγιναν με το σχέδιο του προεδρικού διατάγματος τον Οκτώβρη του 1997. Τις προϋποθέσεις αυτές έθεσε το υπουργείο Εργασίας μαζί με τους αρμόδιους υπουργούς, σε μια προσπάθεια συμμόρφωσης της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις 94/33/Εκ για την προστασία των νέων κατά της εργασίας. Το σχέδιο του προεδρικού διατάγματος αφορά κάθε ανήλικο κάτω των 18 ετών ενώ ορίζει ως παιδί κάθε νέο που δεν έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του ή όποιος νέος υπόκειται ακόμα σε υποχρεωτική σχολική φοίτηση (άρθρο 1). Παράλληλα, με βάση το άρθρο 4, απαγορεύεται η εργασία των παιδιών, εκτός αυτών που έχουν συμπληρώσει το 3ο έτος της ηλικίας τους - και κατόπιν άδειας της Επιθεώρησης Εργασίας - μπορούν να εργασθούν υπό προϋποθέσεις, σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, διαφημιστικά προγράμματα, επιδείξεις μόδας, ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εγγραφές (άρθρο 5).

Πέραν, όμως, των παραπάνω βασικών ορισμών και του προσδιορισμού του ορίου ηλικίας για την εισαγωγή των νέων στην αγορά εργασίας, το Π.Δ. ορίζει ακόμα ότι:

- Απαγορεύεται η υπερωριακή και νυκτερινή απασχόληση από τις 10.00 το βράδυ έως τις 6.00 το πρωί των νέων κάτω των 18 ετών.

- Το άρθρο 7 θέτει τους όρους εργασίας των νέων ανήλικων εργαζομένων. Οι νέοι προστατεύονται από τους ειδικούς κινδύνους τους οποίους διατρέχει η υγιεινή και ασφάλεια καθώς και η ανάπτυξή τους. Οι παράγοντες που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία είναι φυσικοί, βιολογικοί και χημικοί αλλά και συγκεκριμένες διαδικασίες κατά την εργασία.

Αναφορικά με τις υποχρεώσεις του εργοδότη, ο τελευταίος υποχρεούται να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων νέων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 7 του Π.Δ.

Όμως η νομική κατοχύρωση των ανήλικων εργαζομένων στην Ελλάδα δεν αρκεί για την αντιμετώπιση ενός φαινομένου, το οποίο - όπως φαίνεται και από την στατιστική τεκμηρίωση (πίνακας 2) - έχει πάρει επικίνδυνες διαστάσεις και «ζητά» τη δραστική αντιμετώπισή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, που παρουσιάζει αναλυτικά το περιοδικό «Εργασία» του ΟΑΕΔ, εργάζεται το 0,6% των 14χρονων παιδιών, το 9,8% των νέων 15-19 χρονών και το 36,1% των νέων 20-24 χρονών. σε αυτά τα ποσοστά είναι προφανές ότι δεν αναφέρονται τα παιδιά που επικουρικά εργάζονται στις οικογενειακές επιχειρήσεις, τα παιδιά των γεωργών και των κτηνοτρόφων, τα τσιγγανόπουλα και χιλιάδες άλλοι νέοι που προέρχονται από ομάδες που βρίσκονται στο οικονομικό και κοινωνικό περιθώριο.

Κατηγορίες οικονομικής δραστηριότητας Ηλικία

14 15-19

Γεωργία, κτηνοτροφία κλπ 3053 22.798

Αλιεία 30 679

Βιομηχανία - 32

Ορυχεία, Λατομεία 556 16740

Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού - 58

Κατασκευές 273 8857

Εμπόριο 664 16373

Ξενοδοχεία και εστιατόρια 199 8074

Μεταφορές κλπ - 1766

Τράπεζες - 448

Άλλες δραστηριότητες 41 3654

Παροχή υπηρεσιών - 4384

Οικιακό προσωπικό - 397

ΣΥΝΟΛΟ 4816 83989

Πηγή: ΕΣΥΕ, Έρευνα Εργατικού δυναμικού, 1996


PROJECT: ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Ομάδα 3: Οικονομία και παιδί:παιδική εργασία,δικαιώματα παιδιών οικονομικών μεταναστών, οικονομική κρίση και τα δικαιώματα των παιδίων.


ΙΩΑΝΝΑ ΓΑΛΛΑΝΗ
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΔΕΚΟΥΛΑΚΟΥ
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΧΡΟΝΗ
ΝΤΑΡΙΑ ΤΣΕΡΝΕΣΚΑ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΟΥΚΑΣ